سال جدید را با آموزش های جدید فرا بگیرید



موضوع بسته شده است 
استاندارد حسابداري 16 - تسعير ارز (آثار تغيير در نرخ ارز تجديد نظر شده)
نویسنده پیام
Mahdi آفلاین
Internal Audit Supervisor
******

ارسال‌ها: 1,464
تاریخ عضویت: Nov 2012
اعتبار: 88
سپاس ها 580
سپاس شده 1402 بار در 757 ارسال
ارسال: #1
استاندارد حسابداري 16 - تسعير ارز (آثار تغيير در نرخ ارز تجديد نظر شده)
در اين بخش پست هاي مرتبط با استاندارد 16 تسعير ارز جهت دستيابي سريع تر شما درج خواهد گرديد.

تسعير ارز دارايي ها و بدهي هاي پولي در شرايط كنوني

تسعير ارز موجودي ارزي در شركت هاي صرافي
مخارج تامین مالی و مخارج تسعیر ارز قابل احتساب در بهای خرید



نحوه تسعير ارز پيش دريافت ها


سود و زیان تسعیر ارز سپرهای حفاظی سرمایه گذاری های خارجی

تسعیر ارز شرکت فرعی خارجی در صورت های مالی تلفیقی




تسعیر ارز تسهیلات معوق در پروژه پیمانکاری


پیش دریافت ارزی و ثبت فروش

خارج نمودن پیش دریافت ارزی

هيچ آرزويي در هيچ انساني نمي شكفد مگر اين كه توانايي به تحقق رساندنش نيز به او اعطا شده باشد، آرزومند را اما كوشش بسيار بايد..
پژوهش پلي است از حيرت تا حكمت...
الهي اگر در درگاه تو به جان می ارزم، حکمتش را نشانم بده تا مسئولیتم را ایفا کنم. آنم كن كه خود خواهي نه آن كه ديگران خواهند مرا ...
12-08-2012 11:47 AM
مشاهده وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
 سپاس شده توسط sadafi ، Moghadasi
Mahdi آفلاین
Internal Audit Supervisor
******

ارسال‌ها: 1,464
تاریخ عضویت: Nov 2012
اعتبار: 88
سپاس ها 580
سپاس شده 1402 بار در 757 ارسال
ارسال: #2
RE: استاندارد حسابداري 16 - تسعير ارز (آثار تغيير در نرخ ارز تجديد نظر شده)
فايل پيوست را دريافت نماييد.
فايل استاندارد قديم


.pdf  16.pdf (اندازه: 215.97 KB / تعداد دفعات دریافت: 53)

فايل استاندارد جديد

.pdf  16jadid.pdf (اندازه: 225.35 KB / تعداد دفعات دریافت: 114)

هيچ آرزويي در هيچ انساني نمي شكفد مگر اين كه توانايي به تحقق رساندنش نيز به او اعطا شده باشد، آرزومند را اما كوشش بسيار بايد..
پژوهش پلي است از حيرت تا حكمت...
الهي اگر در درگاه تو به جان می ارزم، حکمتش را نشانم بده تا مسئولیتم را ایفا کنم. آنم كن كه خود خواهي نه آن كه ديگران خواهند مرا ...
03-17-2013 03:14 PM
مشاهده وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
 سپاس شده توسط sadafi
Mahdi آفلاین
Internal Audit Supervisor
******

ارسال‌ها: 1,464
تاریخ عضویت: Nov 2012
اعتبار: 88
سپاس ها 580
سپاس شده 1402 بار در 757 ارسال
ارسال: #3
RE: استاندارد حسابداري 16 - تسعير ارز (آثار تغيير در نرخ ارز تجديد نظر شده)
متن اصلاحات استاندارد حسابداری شماره 16 با عنوان آثار تغییر نرخ ارز منتشر شد.


اصلاحات استانداردحسابداری شماره 16، ”آثار تغییردرنرخ ارز“



1. شماره بند ”29“، به ”29- الف“ تغییر می‌یابد.

2. بند 29- ب، به شرح زیر به متن استاندارد اضافه می‌شود:

”29- ب: تفاوتهای تسعیر بدهیهای ارزی مربوط به تحصیل و ساخت داراییها، ناشی از کاهش شدید ارزش ریال، در صورت احراز تمام شرایط زیر، تا سقف مبلغ قابل بازیافت، به بهای تمام شده دارایی مربوطه اضافه می‌شود:

الف- کاهش ارزش ریال نسبت به تاریخ شروع کاهش ارزش، حداقل 20 درصد باشد.

ب- در مقابل بدهی حفاظی وجود نداشته باشد.

همچنین در صورت برگشت شدید کاهش ارزش ریال (حداقل 20 درصد)، سود ناشی از تسعیر بدهیهای مزبور تا سقف زیانهای تسعیری که قبلاً به بهای تمام شده دارایی منظور شده است متناسب با عمر مفید باقی مانده از بهای تمام شده دارایی کسر می‌شود.

3. در بند 64، بعد از کلمه ”استاندارد“، عبارت ”به استثناء بند 29- الف“ اضافه می‌شود.

4. در بند 62 و در بند 1 پیشگفتار، بعد از عبارت ”تاریخ 1391/1/1“، عبارت ”(به استثناء بند 29- ب که از تاریخ 1391/6/1)“ اضافه می‌شود.


http://audit.org.ir/WFrmPublicNewsView.aspx?ID=135

هيچ آرزويي در هيچ انساني نمي شكفد مگر اين كه توانايي به تحقق رساندنش نيز به او اعطا شده باشد، آرزومند را اما كوشش بسيار بايد..
پژوهش پلي است از حيرت تا حكمت...
الهي اگر در درگاه تو به جان می ارزم، حکمتش را نشانم بده تا مسئولیتم را ایفا کنم. آنم كن كه خود خواهي نه آن كه ديگران خواهند مرا ...
08-13-2013 06:08 PM
مشاهده وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
 سپاس شده توسط Asaadi
Mahdi آفلاین
Internal Audit Supervisor
******

ارسال‌ها: 1,464
تاریخ عضویت: Nov 2012
اعتبار: 88
سپاس ها 580
سپاس شده 1402 بار در 757 ارسال
ارسال: #4
RE: استاندارد حسابداري 16 - تسعير ارز (آثار تغيير در نرخ ارز تجديد نظر شده)
تسعیر ارز یک معامله با چندین نرخ خرید ارز

هيچ آرزويي در هيچ انساني نمي شكفد مگر اين كه توانايي به تحقق رساندنش نيز به او اعطا شده باشد، آرزومند را اما كوشش بسيار بايد..
پژوهش پلي است از حيرت تا حكمت...
الهي اگر در درگاه تو به جان می ارزم، حکمتش را نشانم بده تا مسئولیتم را ایفا کنم. آنم كن كه خود خواهي نه آن كه ديگران خواهند مرا ...
08-20-2013 08:30 PM
مشاهده وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
Mahdi آفلاین
Internal Audit Supervisor
******

ارسال‌ها: 1,464
تاریخ عضویت: Nov 2012
اعتبار: 88
سپاس ها 580
سپاس شده 1402 بار در 757 ارسال
ارسال: #5
RE: استاندارد حسابداري 16 - تسعير ارز (آثار تغيير در نرخ ارز تجديد نظر شده)
راهنمای بکارگیری استاندارد 16





راهنمای بکارگیری استانداردهای حسابداری (1)
استاندارد حسابداری شماره 16 - آثار تغییر در نرخ ارز






مؤلف












مرکز آموزش و تحقیقات حسابداری و حسابرسی حرفه‌ای
جامعه حسابداران رسمی ایران
…… 1392

راهنمای بکارگیری استانداردهای حسابداری
استاندارد حسابداری شماره 16 - آثار تغییر در نرخ ارز

اهداف کلی
هدف آشنایی با نحوه انعکاس معاملات ارزی، عملیات خارجی در صورت‌های مالی یک واحد تجاری و نیز نحوه تسعیر یا برگردان یک مجموعه کامل صورت‌های مالی بر حسب ارز به واحد پول گزارشگری است و به علاوه در این راهنمای بکارگیری موضوعات زیر مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد:
1 ) از چه نرخی برای تسعیر معاملات ارزی و عملیات خارجی استفاده شود.
2 ) نحوه انعکاس آثار تغییر نرخ ارز در معاملات ارزی و عملیات خارجی در صورتهای مالی،
3 ) بررسی آثار تغییرات نرخ ارز بر جریانهای وجوه نقد واحد تجاری ارزی،
4 ) بررسی آثار تغییرات نرخ ارز بر افزایش یا کاهش حقوق صاحبان سهام (ارزش ویژه)،
5 ) نحوه تشخیص واحد پول عملیاتی و واحد پول گزارشگر،
6 ) چگونگی برگردان صورت‌های مالی از واحد پول عملیاتی به واحد پول گزارشگر،
7 ) نحوه تسعیر داراییها و بدهیها و حقوق صاحبان سرمایه، هزینه‌ها و درآمدهای واحد تجاری که واحد پول عملیاتی آن، واحد پول یک اقتصاد با تورم حاد باشد (بدون تورم حاد)،
8 ) نحوه برگردان صورت‌های مالی شرکت اصلی و فرعی در زمان تحصیل و بعد از تحصیل، شعب خارجی، سرمایه‌گذاریهای مشترک (مشارکت خاص) و شرکتهای وابسته با استفاده از روش ارزش ویژه (خالص و ناخالص).

مقدمه
شرکتهای چند ملیتی فعالیتهای تجاری خود را بر حسب واحد پول رایج هر کشور انجام می‌دهند و معاملات، فعالیتها و رویدادهای مالی را با همان واحد پول رایج در کشور متبوع اندازه‌گیری و در دفاتر ثبت مینمایند. در این راستا، گزارشگری مالی باید عملیات واحدهای خارجی را طبق استانداردهای حسابداری به واحد پول گزارشگری تبدیل و ارائه مجدد نماید. موضوعات ارزی مورد بحث در این استاندارد عبارتند از:
1 ) حسابداری معاملات و مانده حسابهای ارزی شامل:
الف) خرید یا فروش کالاها و خدماتی باشد که بهای آن بر حسب ارز تعیین می‌شود.
ب ) دریافتها و پرداخت‌های تسهیلات ارزی.
ج ) معاملات مربوط به تحصیل یا واگذاری داراییها.
د ) معاملات تعهدآور ناشی از قراردادهای ارزی اجرا نشده که یک طرف آن واحد تجاری باشد.

طبق استاندارد مفاهیم نظری گزارشگری باید صورتهای مالی که متفاوت از واحد پول گزارشگری است به واحد پول گزارشگری تسعیر شود. منظور از معاملات ارزی، معامله‌ای است که به ارز انجام می‌شود یا مستلزم تسویه به ارز است.
2 ) عملیات خارجی: در مواردی فعالیتهای خارجی واحد تجاری ممکن است از طریق شعب یا مشارکت خاص (سرمایه‌گذاری مشترک) و یا شرکتهای فرعی و یا وابسته صورت پذیرد. انعکاس وضعیت مالی، عملکرد مالی و اطلاعات مربوط به جریان‌های وجوه نقد از طریق تلفیق و یا روش ارزش ویژه خالص و یا ناخالص می‌بایست در صورت‌های مالی واحد تجاری منظور شود.
3 ) برگردان صورت‌های مالی به واحد پول گزارشگر: در صورتی که واحد پول گزارشگری واحد تجاری متفاوت از واحد پولی عملیاتی آن باشد، طبق استاندارد باید ----- نتایج عملکرد و وضعیت مالی آن واحد به واحد پولی گزارشگری تسعیر ‌شود. ارائه مجدد صورت‌های مالی ارزی به واحد پول گزارشگر به دو منظور صورت می‌گیرد:
الف) سهولت استفاده‌کنندگانی که به آن واحد پول عادت دارند،
ب ) سایر مقاصد دیگر.
هدف از تدوین راهنمای بکارگیری تسعیر معاملات ارزی و عملیات خارجی به استثنای حسابداری عملیات مصون سازی اقلام ارزی به نحوی است که نتایج آن عمدتاً با آثار تغییرات نرخ ارز بر جریان‌های وجوه نقد واحد تجاری و ارزش ویژه آن هماهنگی داشته و این اطمینان را ایجاد نماید که صورت‌های مالی تصویری مطلوب از نتایج عملکرد و وضعیت مالی را ارائه ‌دهند.
تعاریف
واحد پول عملیاتی : عبارت است از واحد پول رایج محیط اقتصادی اصلی که واحد تجاری در آن فعالیت می‌کند. به بیان دیگر، پول عملیاتی عبارت است از پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌پذیر خارجی که کلیه دریافتها و پرداخت‌ها بر حسب آن پول انجام می‌شود.
ارز : عبارت است از هر واحد پولی، به غیر از واحد پول عملیاتی واحد تجاری.
ارزش منصفانه : مبلغی است که خریداری مطلع و مایل و فروشنده‌های مطلع و مایل می‌توانند در معامله‌ای حقیقی و در شرایط عادی، یک دارایی را در ازای مبلغ مزبور با یکدیگر مبادله یا یک بدهی را تسویه نمایند.
اقلام پولی : عبارت است از وجه نقد و داراییها و بدهیهایی که قرار است به مبلغ ثابت یا قابل تعیینی از وجه نقد دریافت یا پرداخت شود.
اقلام غیر پولی : کلیه اقلام مندرج در ترازنامه به غیر از اقلام پولی به عبارت دیگر اقلامی که با گذشت زمان قدرت خرید خود را حفظ کرده قیمت آنها بر حسب تغییرات واحد پولی به نسبت سطح عمومی قیمت‌ها یا قیمت‌های خاص تغییر می‌کند را اقلام غیر پولی گویند.
تسعیر: فرآیندی است که از طریق آن، اطلاعات مالی مبتنی بر ارز، بر حسب واحد پول گزارشگری بیان شود. واژه تسعیر، گزارش معاملات منفرد ارزی بر حسب واحد پول گزارشگری و همچنین برگردان یک مجموعه کامل صورت‌های مالی تهیه شده بر حسب ارز به واحد پول گزارشگری را در بر می‌گیرد.
تفاوت تسعیر : عبارت است از تفاوت ناشی از تسعیر میزان معینی از یک واحد پول به واحد پول دیگر با نرخهای متفاوت.
خالص سرمایه‌گذاری در یک عملیات خارجی : عبارت است از سهم واحد تجاری گزارشگر در خالص داراییهای عملیات خارجی.
عملیات خارجی : عبارت است از یک واحد تجاری فرعی، واحد تجاری وابسته، مشارکت خاص یا شعبه واحد تجاری گزارشگر که فعالیتهای آن در خارج از کشور محل فعالیت واحد تجاری گزارشگر یا بر حسب واحد پولی غیر از واحد پول واحد تجاری گزارشگر انجام می‌شود.
گروه : عبارت است از واحد تجاری اصلی و کلیه واحدهای تجاری فرعی آن.
واحد پول گزارشگری : عبارت است از واحد پول مورد استفاده در ارائه صورت‌های مالی.
تاریخ معامله : تاریخی که طبق استانداردهای حسابداری، معامله برای اولین بار در آن تاریخ شرایط شناخت را احراز می‌نماید، بنا بر ملاحظات عملی، اغلب از نرخی استفاده می‌شود که تقریبی از نرخ واقعی در تاریخ انجام معامله باشد و منظور تاریخی است که یک معامله ارزی (از قبیل فروش یا خرید کالا و ارائه خدمات که تسویه آن با ارز صورت می‌گیرد) انجام در سوابق حسابداری ثبت می‌شود و به نرخ ارز در لحظه انجام معامله اشاره دارد.
نرخ تسعیر : عبارت نرخ (نسبت) تبدیل دو واحد پولی به یکدیگر است.
نرخ تاریخ گزارشگری : نرخ ارز در تاریخ گزارشگری.
تبدیل : ارائه یک واحد پولی به واحد پولی دیگر.
واحد گزارشگر : واحد تجاری یا گروه شرکتهایی که صورت‌های مالی جهت ارائه وضعیت مالی، نتایج عملیات، جریان‌های نقدی مرتبط برای آن ارائه می‌دهد.
صورت‌های مالی ارزی : صورتهای مالی ارزی عبارت است از ارائه وضعیت مالی، نتایج عملکرد مالی و جریانهای نقدی واحد تجاری به واحد پولی به غیر از واحد پول گزارشگر.
حسابداری آثار تغییر در نرخ ارز
استاندارد حسابداری شماره 16 با عنوان ” آثار تغییر در نرخ ارز“ در تاریخ 22/9/1391 توسط مجمع عمومی سازمان حسابرسی تصویب گردید و با هدف به‌روز رسانی و هماهنگی بیشتر با استانداردهای بین‌المللی جایگزین استاندارد حسابداری شماره 16 قبلی با عنوان ”تسعیر ارز“ گردید. در این استاندارد ارائه صورت‌های مالی واحد تجاری به واحد پول گزارشگری غیر از واحد پولی عملیاتی نیز مطرح گردیده و بنابراین، موارد مورد بحث در این استاندارد برای ارائه صورت‌های مالی ارزی نیز کاربرد دارد. حسابداری مربوط به تسعیر ارز و انعکاس تغییرات در نرخ ارز برای واحد تجاری در سه حوزه به شرح زیر مطرح می‌گردد:
1 ) معاملات (کلیه دریافتها و پرداخت‌ها) که به ارز انجام می‌گیرد (حسابداری معاملات و مانده حسابهای ارزی).
2 ) واحد تجاری دارای عملیات خارجی باشد.
3 ) قصد واحد تجاری برای انعکاس صورت‌های مالی به هر واحد پولی در صورتی که واحد پول گزارشگری واحد تجاری متفاوت از واحد پول عملیاتی آن باشد.

در هر سه حوزه، موضوع اصلی چگونگی گزارش عملیات شرکتهای سرمایه‌پذیر خارج از کشور در صورت‌های مالی شرکت سرمایه‌گذار و تبدیل پول رایج در آن کشورها به واحد پول عملیاتی شرکت سرمایه‌گذار است. بنابراین، نرخ تبدیل ارز و نوسان‌های آن عاملی با اهمیت و تأثیرگذار تلقی می‌گردد. ضرورت حکم می‌کند که تعیین شود کلیه عملیات خارجی باید با چه نرخی برای تسعیر استفاده گردد تا صورت‌های مالی تصویری مطلوب از وضعیت مالی، عملکرد مالی نشان داده و اثرات ناشی از تغییرات نرخ ارز با جریان‌های وجوه نقد هماهنگی بیشتری داشته باشند.
برای تبدیل صورت‌های مالی شرکت سرمایه‌پذیر در کشورهای خارج دو رویکرد وجود دارد، در رویکرد اول فرض بر این است عملیات شرکت سرمایه‌پذیر بر مبنای پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌پذیر خارجی صورت گرفته که دریافتها و پرداخت‌های آن بر حسب آن پول انجام می‌شود و تأثیری بر پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌گذار ندارد و نیز با پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌گذار متفاوت است و قرار است که پول عملیاتی واحد شرکت سرمایه‌پذیر از لحاظ مقاصد گزارشگری به پول کشور متبوع شرکت سرمایه‌گذار تبدیل شود، در این‌گونه موارد بر اساس دستورالعمل خاصی که از طرف مراکز حرفه‌ای استاندارد گذار تدوین شده، کلیه اقلام داراییها، بدهیها، درآمدها و هزینه‌ها به واحد پول گزارشگری تبدیل می‌شود.
در رویکرد دوم، کانون توجه پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌گذار است و فرض بر این است که عملیات شرکت سرمایه‌پذیر خارجی بر اساس این پول ثبت و گزارش گردد، از آنجا که کلیه دریافتها و پرداخت‌های آن بر حسب پول واحد گزارشگری ثبت شده، نیازی به دستورالعمل خاصی ندارد.
معاملات ارزی
یک واحد تجاری ممکن است برخی از معاملات خود را به ارز انجام دهد. برای مثال شرکتی ممکن است خرید مواد اولیه خود را به ارز و یا فروش محصول خود را به ارز صورت دهد. به طور مثال چنانچه یک شرکت مابه‌ازای فروش یک محصول خود را معادل 000ر20 یورو دریافت نماید ناچار است معادل ریالی این مبلغ را در دفاتر درج نماید.
معاملات ارزی در زمان شناخت اولیه می‌بایست به واحد پول عملیاتی بر اساس نرخ ارز در تاریخ معامله ثبت شود (بند 21 استاندارد). منظور از تاریخ معامله تاریخی است که معامله برای اولین بار در آن تاریخ شرایط شناخت را احراز می‌نماید و منظور زمان انجام معامله است. از آنجایی که تعیین نرخ لحظه‌ای در زمان انجام معامله با توجه به شرایط متغیر اقتصادی دشوار است، بنا بر ملاحظات عملی اغلب از نرخی استفاده می‌شود که تقریبی از نرخ واقعی در تاریخ انجام معامله باشد. بر این اساس می‌توان از نرخ میانگین روزانه، هفتگی یا ماهانه برای کلیه معاملاتی که در طی روز، هفته و یا ماه صورت گرفته، استفاده شود، اما چنانچه نوسانات نرخ برابری ارز قابل توجه باشد، بهتر است از نرخ ارز در تاریخ انجام معامله استفاده شود. به بیان دیگر تاریخ معامله تاریخی است که یک معامله ارزی تحقق یافته و سوابق آن در دفاتر قانونی شناسایی می‌گردد. نمونه‌هایی از معاملات ارزی به شرح زیر است:
الف) خرید و فروش کالا و خدمات و پیمان‌های ارزی سلف که قرار است بهای آن به ارز خارجی تسویه گردد.
ب ) استقراض (اخذ و یا اعطای وام) و یا تعهد به تسویه آن که از طریق ارز صورت می‌گیرد.
ج ) تحصیل یا فروش داراییهایی که تسویه آن از طریق ارز انجام می‌گیرد.
د ) معاملات ناشی از قراردادهای ارزی در جریان که طرف قرارداد واحد تجاری بوده و بابت آن واحد تجاری تعهداتی را تقبل می‌نماید.

مفهوم واحد پولی عملیاتی طبق استاندارد عبارت است از واحد پول محیط اقتصادی اصلی که واحد تجاری در آن فعالیت می‌نماید، بدیهی است که محیط فعالیت اقتصادی اصلی لزوماً با محیط جغرافیایی محل فعالیت یکسان نمی‌باشد.
محیط اقتصادی اصلی، محل فعالیت واحد تجاری است، که بخش عمده وجه نقد واحد تجاری در آن ایجاد و مصرف می‌شود. برای تشخیص واحد پول عملیاتی می‌توان از شاخص‌های زیر استفاده نمود:
1 ) واحد پولی که قیمت فروش کالاها و خدمات عمدتاً با آن تعیین و تسویه می‌شود و بازار رقابتی و مقررات موجود در محل فعالیت، قیمت فروش کالا و خدمات را تعیین می‌کند.
2 ) واحد پولی که بخش عمده مواد و دستمزد و سایر مخارج تأمین کالا و خدمات با آن تأمین می‌گردد.
3 ) واحد پولی که وجوه نقد حاصل از فعالیتهای تأمین مالی و یا تغییر در ساختار سرمایه را موجب می‌شود.

با توجه به مراتب فوق می‌توان نتیجه گرفت، واحد پول عملیاتی واحد تجاری تابعی است از شرایط رویدادها و معاملات اصلی مربوط به واحد تجاری که با تغییر آنها شرایط، رویدادها و معاملات تغییر می‌یابد.
گزارشگری پس از شناخت اولیه در پایان هر دوره گزارشگری (بند 23 استاندارد):
الف) اقلام پولی ارزی باید به نرخ ارز در تاریخ ترازنامه تسعیر شود.
ب ) اقلام غیر پولی که به بهای تمام شده ارزی اندازه‌گیری شده است باید به نرخ ارز در تاریخ معامله تسعیر شود، و
ج ) اقلام غیر پولی که به ارزش منصفانه بر حسب ارز اندازه‌گیری شده است باید به نرخ ارز در تاریخ تعیین ارزش منصفانه تسعیر شود.
* چنانچه داراییهای ثابت مشهود در عملیات خارجی تجدید ارزیابی شده و طبق استاندارد حسابداری شماره 11 مقرر شده که مازاد تجدید ارزیابی در صورت سود و زیان جامع شناسایی شود، در صورتی که چنین داراییهایی بر حسب ارز اندازه‌گیری شود، مبلغ تجدید ارزیابی شده با استفاده از نرخ ارز در تاریخ تجدید ارزیابی، تسعیر و تفاوت حاصل نیز در صورت سود و زیان جامع شناسایی می‌شود.

اقلام پولی و غیر پولی
منظور از اقلام پولی عبارتست از وجه نقد و داراییها و بدهیهایی که قرار است به مبلغ ثابت یا قابل تعیینی از وجه نقد دریافت یا پرداخت شود. غیر پولی اقلامی هستند که با گذشت زمان قدرت خرید خود را حفظ کرده، قیمت آنها بر حسب تغییرات واحد پولی به نسبت سطح عمومی قیمت‌ها یا قیمت خاص تغییر می‌کند، پولی و غیر پولی بودن اقلام بستگی به نوع و ماهیت آنها دارد، برای مثال، پیش‌پرداخت‌ها چنانچه جنبه سپرده داشته باشد، جز اقلام پولی به شمار می‌آید، زیرا مبلغ آن ثابت است، چنانچه پیش‌پرداخت‌ها جنبه سپرده نداشته و در آینده به هزینه تبدیل گردد، غیر پولی است. با توجه به مراتب فوق مبلغ ثابت یا قابل معینی از وجه نقد مشخصه بارز اقلام پولی به شمار می‌آید.
به طور کلی داراییهای جاری به غیر از موجودی‌های جنسی و اکثر بدهیهای جاری و غیر جاری به استثنای مواردی که در جدول زیر طبقه‌بندی شده، جزء اقلام پولی و بقیه اقلام ترازنامه، غیر پولی تلقی می‌شوند:
بند 96 بیانیه شماره 89 هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی (FASB) اقلام پولی و غیر پولی را به شرح زیر طبقه‌بندی نموده است:
پولی غیر پولی
وجوه نقد، سپرده‌ دیداری و غیر دیداری ×
موجودی‌های نقدی ارزی و مطالبات ارزی ×
سرمایه‌گذاری در سهام عادی که حسابداری آن به روش بهاي تمام شده می‌باشد ×
سرمایه‌گذاری با نرخ سود تضمین شده ثابت در بانک ×
سرمایه‌گذاری در اوراق مشارکت قابل ت‍بدیل × ×
سرمایه‌گذاری در اوراق مشارکت غیرقابل تبدیل ×
حساب‌ها و اسناد دریافتنی ×
برآورد (ذخیره) مطالبات مشکوک‌الوصول ×
وام رهنی (بدهی رهنی) ×
موجودی مواد مورد استفاده در پیمانکاری × ×

موجودی کالا ×
وام کارکنان (وام پرداختی به کارکنان) ×
پیش‌پرداخت‌ها (آگهی، بیمه، اجاره …)
اموال، ماشین‌آلات، تجهیزات (دارایی ثابت) ×
استهلاک انباشته اموال، ماشین‌آلات و تجهیزات (دارایی ثابت) ×
ارزش باقیمانده تضمین نشده اموال مورد اجاره در اجاره سرمایه‌ای ×
(اجاره تأمین مالی مستقیم، اجاره شکل فروش، اجاره اهرمی) ×
ارزش باقیمانده تضمین شده در اجاره سرمایه‌ای ×
وجوه قابل بازیافت بابت بیمه عمر ×
سرمایه‌گذاری در شرکت فرعی غیر مشمول تلفیق که حسابداری آن به روش ارزش ویژه باشد (استاندارد حسابداری شماره 20). ×
سپرده قابل استرداد ×
حسابهای دریافتنی بلند مدت ×
پیش‌‌‌پرداخت به فروشنده (پیش‌‌‌پرداخت خرید کالا) ×
حق اختراع، علائم تجاری، پروانه ساخت، سرقفلی ×
بدهیها:
سپرده بدهیهای مؤسسات مالی ×
حساب‌ها و اسناد پرداختنی ×
هزینه حقوق پرداختنی (حقوق و دستمزد…) ×
ذخیره ایام مرخصی کارکنان ×
پیش‌دریافت از مشتریان (قرض کردن از مشتری) ×
سپرده قابل پرداخت ×
اوراق مشارکت و سایر بدهیهای بلند مدت ×
تعهدات بابت تضمین فرآورده‌های فروخته شده ×

مالیات بر درآمد پرداختنی ×
سود سهام پرداختنی ×
حقوق صاحبان سهام:
سرمایه - سهام عادی ×
سود انباشته ×
حقوق سهامداران اقلیت ×


چنانچه نرخ ارز در فاصله تاریخ انجام معامله ارزی و تاریخ تسویه اقلام پولی تغییر کند؟ تفاوت تسعیر به وجود می‌آید، اگر معامله در همان دوره تسویه شود، کلیه تفاوتهای ناشی از تغییر در نرخ ارز به حساب سود و زیان ناشی از تسعیر ارز در همان دوره شناسایی می‌شوند، اما در صورتی که معامله در دوره‌های مالی بعد تسویه شود، تفاوت ناشی از تغییر نرخ ارز در هر یک از دوره‌های مالی تا دورة تسویه، با توجه به تغییر در نرخهای تسعیر طی آن دوره‌ها تعیین و شناسایی می‌شود. به بیان دیگر به موجب استاندارد حسابداری شماره 16، معامله (رویداد) ارزی در زمان شناخت اولیه باید به واحد پول عملیاتی و بر اساس نرخ ارز در تاریخ معامله ثبت شده و پس از آن در پایان هر دوره مالی، داراییها و بدهیهای پولی ارزی (وجه نقد و داراییها و بدهیهایی که قرار است به مبلغ ثابت یا قابل تعیین از وجه نقد دریافت و پرداخت شود)، به نرخ ارز در تاریخ ترازنامه تسعیر و تفاوت آن اعم از سود یا زیان به عنوان عملکرد همان سال مالی شناسایی شده (نظر به این که شواهد کافی مبنی بر وقوع تغییر در مبلغ دارایی یا بدهی وجود دارد و مبلغ جدید آنها را می‌توان با قابلیت اتکای کافی اندازه‌گیری کرد، در نتیجه باید تغییر در مبلغ دفتری اقلام دارایی با بدهی طبق مفاهیم نظری گزارشگری مالی در دفاتر شناسایی شود) و اقلام غیر پولی به نرخ زمان شناخت اولیه باقی خواهند ماند.
همچنین تفاوت تسعیر بدهیهای ارزی مربوط به داراییهای واجد شرایط، به شرط رعایت معیارهای مربوط به احتساب مخارج مالی در بهاي تمام شده داراییها طبق استاندارد حسابداری شماره 13 با عنوان مخارج تأمین مالی به بهاي تمام شده آن دارایی منظور گردد.
مبادلات عملیات خارجی
واحدهای تجاری در داد و ستد خارجی خود (خرید یا فروش کالا) از طریق ارز قابل قبول طرفین عملیات خارجی را انجام می‌دهند. تحقق مبادلات خارجی طی دوره مالی، با نرخ واقعی ارز در تاریخ انجام معامله اندازه‌گیری و در دفاتر طرفین ثبت می‌شود.
فرض کنید یک وارد کننده ایرانی تصمیم می‌گیرد، که کالا را از کشور آلمان به طور نسیه خریداری نماید، واحد پول گزارشگری وارد کننده ریال است. در این شرایط، اگر قرار باشد، وارد کننده صورتحساب خرید را با یورو پرداخت نماید، صادر کننده کالای خارجی هیچ‌ گونه سود یا زیانی در نتیجه نوسانات ارزی بین روز مبادله و روز تسویه حساب متحمل نخواهد شد. اما اگر وارد کننده کالا که واحد پول گزارشگری آن ریال می‌باشد، و قرار باشد که مبلغ بدهی ارزی خود را به یورو تسویه نماید، تفاوت ناشی از تغییر در نرخ ارز به عنوان سود یا زیان دوره در صورتهای مالی اعمال می‌نماید. موارد با مثال تشریح می‌شود:
مثال 1 :
فرض کنید که شرکت واردات و صادرات در اول دی ماه 8×13 کالایی به ارزش 000ر200 یورو به طور نسیه از یک شرکت آلمانی به سررسید اول اسفند 8×13 خریداری می‌نماید. ثبت رویداد فوق در دفاتر شرکت واردات و صادرات با فرض اینکه واحد پولی عملیاتی آن یورو می‌باشد به قرار زیر است:
1/10/ 1×13 موجودی کالا 000ر200
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر200
1/12/ 1×13 حسابهای پرداختنی ارزی 000ر200
وجوه نقد 000ر200

چنانچه محیط اقتصادی اصلی فعالیت واحد تجاری که بخش عمده وجه نقد واحد تجاری که در آن ایجاد و مصرف می‌شود واحد پول ریال (واحد پولی عملیاتی) باشد و شرکت واردات و صادرات در اول دی ماه 8×13 کالایی به ارزش 000ر200 یورو به طور نسیه 2 ماهه خریداری کرده باشد، ثبت آن در تاریخ معامله (شناخت اولیه) با فرض اینکه نرخ برابری ارز در تاریخ معامله 000ر2 ریال باشد به شرح زیر است:
1/10/8×13 موجودی کالا (000ر2 × 000ر200) 000ر000ر400
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر400

منظور از شناخت اولیه یعنی ثبت یک قلم دارایی و بدهی برای اولین بار به منظور انعکاس در صورت‌های مالی، در صورتی یک عنصر در صورت‌های مالی شناسایی شود که، 1) شواهد کافی مبنی بر وقوع تغییر در داراییها و بدهیهای مستتر در آن عنصر (از جمله در صورت لزوم شواهدی مبنی بر این که یک جریان آتی ورودی یا خروجی منافع اتفاق خواهد افتاد) وجود داشته باشد، و 2) آن قلم را می‌توان با قابلیت اتکای کافی به مبلغ پولی اندازه‌گیری کرد.
چنانچه در سررسید پرداخت بدهی ارزی، نرخ برابری ارز به میزان 100ر2 ریال افزایش یابد ثبت آن به قرار زیر است:
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر400
زیان ناشی از تسعیر ارز 000ر000ر20
وجوه نقد (000ر200 × 100ر2) 000ر000ر420

بنا به مفاهیم نظری گزارشگری مالی تغییر در مبلغ دفتری یک دارایی یا بدهی باید شناسایی گردد. یعنی تغییر در مبلغ پولی اقلامی که قبلاً ثبت و شناسایی شده است. از آنجا که تغییر در داراییها به میزان 420 میلیون‌ ریال (100ر2 × 000ر200)، در خروج وجه نقد است حسابهای پرداختنی به میزان 000ر200 × 100 ریال رخ داده است. درآمد و هزینه‌های حاصل شده است که باید در صورت سود و زیان شناسایی شود.
چنانچه شرکت واردات و صادرات کالای فوق را به سررسید 6 ماه بعد خریداری کرده باشد، نظر به اینکه طبق استاندارد تا پایان دوره مالی بدهی معاملات ارزی تسویه نشده است، بنا بر این ضرورت دارد که در پایان دوره مالی بدهی پولی ارزی تسویه نشده با نرخ برابری ارز در تاریخ ترازنامه تعدیل گردند (تجدید اندازه‌گیری). یعنی اگر در پایان دوره مالی، بدهی ارزی مربوط به معاملات خارجی تسویه نشده باشد، سود یا زیان حاصل از تسعیر ارز، ناشی از نوسانات ارزی بین تاریخ معامله خارجی و پایان دوره مالی شناسایی در دفاتر ثبت می‌گردد. فرض کنید نرخ برابری ارز در تاریخ ترازنامه 200ر2 ریال باشد، نحوه تجدید اندازه‌گیری بدهی ارزی مربوط به معاملات خارجی در تاریخ گزارشگری به قرار زیر است:
مبلغ بدهی ارزی در تاریخ ترازنامه با نرخ زمان گزارشگری 000ر000ر440 = 200ر2 × 000ر200
مبلغ بدهی ارزی بر مبنای نرخ برابری ارز در تاریخ معامله 000ر000ر40 = 000ر2 × 000ر200
تفاوت مبلغ بدهی ارزی در تاریخ ترازنامه با بدهی ارزی در زمان شناخت اولیه 000ر000ر40 = 000ر000ر400 – 000ر000ر440

ثبت شناسایی زیان در پایان دوره مالی ناشی از تسعیر بدهی ارزی در زمان شناخت اولیه و تاریخ ترازنامه به قرار زیر است:
زیان ناشی از تسعیر ارز 000ر000ر40
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر40

با توجه به ثبت رویدادهای فوق مانده بدهی ارزی (حسابهای پرداختنی) در تاریخ گزارشگری (ترازنامه) معادل 000ر000ر240 ریال می‌باشد. حال اگر در زمان تسویه بدهی ارزی نرخ برابری ارز به 100ر2 ریال کاهش یابد، ثبت تسویه بدهی ارزی به قرار زیر خواهد بود:
حسابهای پرداختنی ارزی (200ر2 × 000ر200) 000ر000ر440
وجوه نقد (100ر2 × 000ر200) 000ر000ر420
سود ناشی از تسعیر ارز [(100ر2-200ر2)000ر200] 000ر000ر20

چنانچه بابت فروش کالا و خدمات که ارزش منصفانه آن در آینده تعیین می‌گردد، مبلغی به عنوان پیش‌دریافت وصول گردد و ثبت آن به قرار زیر خواهد بود:
فرض کنید بابت فروش 100 واحد کالا تحویل در 6 ماه آینده در اول دی ماه 8 ×13 مبلغی معادل 000ر1 یورو دریافت گردد، در صورتی که نرخ برابری ارز 000ر2 ریال باشد، ثبت وصول آن به شرح زیر خواهد بود:

وجوه نقد (000ر1 × 000ر2) 000ر000ر2
پیش دریافت فروش 000ر000ر2

چنانچه نرخ برابری ارز در تاریخ 29/12/8×13 به 100ر2 ریال افزایش یابد، ثبت تعدیل پیش‌دریافت فروش به عنوان یک قلم پولی به قرار زیر است:
زیان ناشی از تسعیر ارز (000ر1× 100) 000ر100
پیش دریافت فروش 000ر100

چنانچه نرخ برابری ارز در زمان تحویل کالا به مبلغ 150ر2 ریال از بابت هر یورو تعیین گردد ارزش منصفانه هر واحد کالا در زمان تحصیل کالا معادل 400ر2 یورو باشد، نحوه ثبت فروش کالا با توجه به تغییرات نرخ برابری ارز به قرار زیر خواهد بود:
پیش دریافت فروش 000ر100ر2
زمان تسعیر ارز 000ر50
وجوه نقد (150ر2 × 100 × 390ر2) 000ر850ر513
فروش (100 × 150ر2 × 400ر2) 000ر000ر516

چنانچه بابت فروش کالا و خدمات که بهای آن در زمان انعقاد قرارداد تعیین شده و مبلغ آن در زمان تحویل کالا تسویه گردد و علاوه بر این مبلغی علی‌الحساب از بابت فروش قطعی کالا در زمان انعقاد قرارداد دریافت نماید ثبت آن با مثال تشریح می‌شود:
فرض کنید شرکت (الف) بابت فروش 100 واحد کالا تحویل در شش ماه آینده در اول دی ماه 8×13 مبلغی معادل 000ر1 یورو دریافت کرده است، نرخ فروش هر واحد در زمان انعقاد قرارداد به ازای هر یورو 400ر2 ریال و نرخ برابری ارز به ازای هر واحد 000ر2 ریال ثبت آن با دو فرض:
1) در صورتی که معامله ده روز قبل از تحویل کالا قابل فسخ باشد و 2) معامله غیرقابل فسخ باشد:
اول دی ماه 8×13:
وجوه نقد (000ر1 × 000ر2) 000ر000ر2
پیش دریافت فروش (ارزی) 000ر000ر2

چنانچه نرخ برابری ارز در تاریخ 29 اسفند 8×13 به 100ر2 ریال افزایش یابد، پیش‌دریافت فروش به عنوان یک قلم غیر پولی تعدیل نمی‌شود، در صورت لزوم موارد در یادداشت‌های توضیحی افشا می‌شود.
چنانچه نرخ برابری ارز در زمان تحویل کالا در اول خرداد ماه 9×13به ازای هر واحد به مبلغ 150ر2 ریال تعیین گردد، چگونگی ثبت فروش کالا در صورتی که قرارداد غیرقابل فسخ باشد به قرار زیر خواهد بود:
پیش‌دریافت فروش (ارزی) 000ر000ر2
وجوه نقد (150ر2× 100 × 390ر2) 000ر850ر513
فروش 000ر850ر515

در صورتی که ارز دریافتی در همان روز معامله مصرف شود، سود یا زیانی ناشی از تسعیر ایجاد نمی‌شود، در صورتی که معادل ارزی دریافتی در تاریخهای بعد تبدیل شود تفاوت به حساب سود یا زیان ناشی از تسعیر ارز در تاریخ معامله شناسایی می‌شود. چنانچه وجوه نقد ارزی شرکت شامل نرخهای تسعیر ارز متفاوت باشد، در هنگام مصرف ارزی نرخ میانگین موزون مبنای تسعیر قرار می‌گیرد.
در صورتی که قرارداد قبل از تحویل کالا فسخ گردد، حساب پیش‌دریافت ارزی معادل نرخ روز اول دی ماه بدهکار، وجوه نقد معادل ارزی به نرخ تاریخ فسخ قرارداد بستانکار، تفاوت به حساب سود یا زیان ناشی از تسعیر ارز شناسایی می‌شود.
پیش‌دریافت ارزی (000ر2 × 000ر1) 000ر000ر2
زیان ناشی از تسعیر ارز 000ر150
وجوه نقد (150ر2 × 100) 000ر150ر2

نکته : پیش دریافت‌هایی که بابت فروش کالا که بهای آن در زمان تحویل به صورت قطعی تعیین می‌گردد، پیش‌‌‌پرداخت جزء اقلام پولی به شمار می‌آید، زیرا مبلغ آن ثابت و قابل تعیین می‌باشد.

شرایط احتساب مخارج تأمین مالی به حساب دارایی
تفاوت تسعیر بدهیهای ارزی تسویه نشده مرتبط با داراییهای واجد شرایط به شرط رعایت معیارهای مربوط به احتساب مخارج مالی در بهاي تمام شده داراییها طبق استاندارد حسابداری شماره 13 با عنوان مخارج تأمین مالی باید به بهای تمام شده آن دارایی منظور گردد. توضیح این که تفاوت تسعیر بدهیهای ارزی تسویه نشده مرتبط با داراییهای واجد شرایط در استاندارد بین‌الملل لحاظ نشده است. برای مثال چنانچه میانگین مخارج ارزی مرتبط با دارایی واجد شرایط 000ر500 یورو با نرخ برابری ارز 000ر20 ریال در دفاتر ثبت شده باشد و چنانچه نرخ برابری ارز در پایان سال مالی و یا تاریخ گزارشگری به 000ر21 ریال افزایش یافته باشد، تفاوت (000ر1×000ر500) به حساب بهای تمام شده دارایی منظور خواهد شد (بند 8 استاندارد حسابداری شماره 13).

دارایی در جریان تکمیل 000ر000ر500
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر500

لازم به توضیح است بدهی ارزی مرتبط با دارایی واجد شرایط طبق استاندارد حسابداری شماره 13 چنانچه به عنوان سرمایهای تلقی شود، با استفاده از میانگین موزون مخارج انباشته پروژه طی دوره زمانی به حساب بهای تمام شده دارایی منظور خواهد شد .
نکته: طبق استاندارد کلیه اقلام غیر پولی که به بهای تمام شده اندازه‌گیری شده باید به نرخ ارز در تاریخ معامله تسعیر ‌شود و در صورتی که اقلام غیر پولی که به ارزش منصفانه بر حسب ارز اندازه‌گیری شده باشد باید به نرخ ارز در تاریخ ارزش منصفانه تسعیر شود.

مثال 2 :
شرکت آریا در تاریخ اول دی ماه 6×13 کالایی را به مبلغ 000ر10 یورو به طور نسیه 6 ماهه به شرکت خارجی آلمانی فروخت. نرخ برابری ارز در تاریخ انجام معامله 000ر6 ریال و در پایان سال مالی 400ر5 ریال و در سررسید (اول تیرماه 7×13) 400ر6 ریال می‌باشد. ثبت رویدادهای مالی فوق در دفاتر شرکت فروشنده به قرار زیر است:
اول دی ماه 6×13 ثبت فروش به شرکت آلمانی به طور نسیه (نرخ برابری ارز هر یک یورو معادل 000ر6 ریال):

حسابهای دریافتنی ارزی (000ر6 × 000ر10) 000ر000ر60
فروش کالا 000ر000ر60

29 اسفند 6×13، نظر به این که معامله ارزی در پایان سال مالی تسویه نشده و نرخ برابری ارز نسبت به تاریخ انجام معامله کاهش یافته است، در نتیجه زیان ناشی از تسعیر ارز شناسایی و در دفاتر شرکت فروشنده ثبت می‌گردد.
زیان ناشی از تسعیر ارز [(400ر5-000ر6)- 000ر10)] 000ر600
حسابهای دریافتنی ارزی 000ر600

اول تیرماه سررسید وصول مطالبات: نظر به این که نرخ برابری ارز نسبت به تاریخ تنظیم ترازنامه افزایش یافته است و شرکت آریا معادل 000ر10 یورو از شرکت آلمانی دریافت می‌نماید، ثبت در دفاتر شرکت ایرانی به قرار زیر است:
وجوه نقد (400ر6 × 000ر10) 000ر000ر64
حسابهای دریافتنی ارزی 000ر000ر54
سود ناشی از تسعیر ارز 000ر000ر10

در ثبت رویدادهای فوق بر اساس استانداردهای حسابداری ایران، ثبت معامله اصلی و پرداخت وجه معامله از بابت تسویه حساب و تغییرات حاصل در تسعیر میزان معینی از یک ارز به واحد پول گزارشگری با نرخهای تسعیر مختلف (تفاوت تسعیر) به طور مجزا از هم در نظر گرفته می‌شود. بنابراین پس از شناخت اولیه تغییرات بعدی در نرخ تسعیر به میزان رویدادی مجزا از معامله اصلی در نظر گرفته می‌شود. بنابراین تفاوت‌های ایجاد شده به سود و زیان منظور خواهد شد.
برخی از شرکتها بنا به ضرورت فعالیت‌های عملیاتی و یا سرمایه‌گذاری و یا بسط روابط تجاری دارای واحدهای فرعی و یا وابسته در کشورهای خارجی هستند. این شرکت‌ها ابتدا صورت‌های مالی جداگانه خود را بر اساس واحدهای پولی رایج تهیه نموده برای شرکت اصلی ارسال می‌نمایند. صورت‌های مالی این شرکت‌ها ابتدا می‌بایست به واحد پولی واحد گزارشگر تسعیر شده و نیز بر اساس صورت‌های مالی تسعیر شده صورت‌های مالی تلفیقی توسط شرکت اصلی تهیه گردد بر این اساس شناسایی تفاوت تسعیر و نحوه شناسایی اثرات فعالیت‌های خارجی سرمایه‌گذاریهای شرکت اصلی امری ضروری و مهم تلقی می‌گردد.
چنانچه یک شرکت ایرانی شعبهای در خارج از کشور داشته باشد، شرکت ایرانی با واحد پول ریال عملیات خود را به طور جداگانه در دفاتر ثبت می‌نماید. در پایان هر سال شعبه تراز آزمایشی خود را با پول عملیاتی که غیر از واحد پول شرکت ایرانی است، تهیه و به شرکت ایرانی ارسال می‌نماید و شرکت مستقر در ایران صورت‌های مالی ارزی شعبه را طبق بندهای 40 و 43 تسعیر نموده و سپس عملیات ترکیب را انجام می‌دهد. تراز آزمایشی شعبه و شرکت ایرانی (اداره مرکزی) و نحوه تسعیر آن به شرح زیر می‌باشد (اقلام فرضی است):

تراز آزمایشی اداره مرکزی و شعبه
29/12/2X

عنوان حساب اداره مرکزی شعبه نرخ ارز شعبه تسعیر شده
بده‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍کار بستانکار بدهکار بستانکار بدهکار بستانکار
ریال ریال یورو یورو ریال ریال
وجه نقد 000ر55 - 200ر5 - (1)500 000ر600ر2
حسابهای دریافتنی 000ر50 - 100ر7 - (1)500 000ر550ر3
موجودی کالا 0‍‍00ر28 - - - - -
حساب شعبه 000ر4 - - - - -
حسابهای پرداختنی - 000ر6 - 000ر4 500 000ر000ر2
اداره مرکزی - - - (3)300ر1 - - 000ر4
سهام عادی - 000ر30 - - - -
سود انباشته 000ر10 - - - -
فروش - 000ر220 - 000ر22 400 000ر800ر8
خرید 000ر100 - - - -
کالای ارسالی به شعبه - 000ر23 - - - -
کالای ارسالی از مرکز - - 000ر12 - - (3)000ر23
هزینه‌ها 000ر52 - 000ر3 - (2)400 000ر200ر1
000ر289 000ر289 300ر27 300ر27 - 000ر373ر7 000ر804ر10
تفاوت تسعیر ارز 000ر431ر3 -
000ر804ر10 000ر804ر10
1 ) به نرخ برابری ارز در تاریخ تنظیم ترازنامه.
2 ) نرخ میانگین ارز.
3 ) مانده حساب واقعی آن در اداره مرکزی.

برای ترکیب صورت‌های مالی تسعیر شده اداره مرکزی و شعبه، کلیه اقلام داراییها و بدهیها با هم ترکیب شده و حساب اداره مرکزی و حساب شعبه، کالای ارسالی به شعبه و کالای ارسالی از مرکز به عنوان حسابهای بین شرکتهای اداره مرکزی و شعبه برای جلوگیری از محاسبه مضاعف حذف می‌شود.
تفاوت تسعیر ارز که از تفاوت جمع بدهکار و بستانکار تراز آزمایشی حاصل شده (به مبلغ 000ر431ر3 ریال) به عنوان سایر درآمدها و هزینه‌ها در سرفصل حقوق صاحبان سهام و صورت سود و زیان جامع منعکس می‌شود.
تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی شرکتهای دولتی
چنانچه فعالیتهای شرکتهای دولتی منجر به ایجاد مطالبات و بدهیهای ارزی گردد تفاوت‌های تسعیر ارز در زمان شناخت اولیه همانند سایر شرکت‌ها ثبت می‌شود، در حالی که نحوه برخورد تفاوت‌های حاصل از تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی طبق ماده 136 قانون محاسبات عمومی کشور مصوب شهریور ماه 1366 می‌باشد. در این‌گونه موارد تفاوت تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی شرکتهای دولتی به حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی منظور و در صورت بستانکار بودن مانده آن در سرفصل حقوق صاحبان سهام طبقه‌بندی می‌شود. چنانچه در پایان دوره مالی مانده حساب اندوخته بدهکار باشد مانده این حساب به سود و زیان همان دوره منظور می‌شود (زیان ناشی از تسعیر ارز بدهکار، اندوخته مزبور بستانکار) همچنین خالص تفاوت‌های تسعیری که به ترتیب فوق موجب تغییر اندوخته تسعیر طی دوره گردیده است، باید پس از کسر مبلغ شناسایی شده در سود و زیان دوره جاری و در صورت سود و زیان جامع دوره منعکس شود.
ماده 136 قانون محاسبات عمومی کشور مصوب شهریور ماه 1366 در ارتباط با تفاوت تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی شرکتهای دولتی چنین مقرر می‌دارد:
1 ) سود و زیان حاصل از تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی شرکتهای دولتی درآمد یا هزینه تلقی نمی‌شود.
2 ) چنانچه شرکت دولتی یک دارایی ثابت را از یک کشور خارجی به طور نسیه با ارز خریداری نماید، حساب دارایی ثابت به واحد پول گزارشگر (ریال) تبدیل شده، در بدهکار حساب دارایی ثابت و بستانکار حسابهای پرداختنی ارزی منظور می‌شود. چنانچه نرخ برابری ارز در زمان تسویه بدهی کاهش یابد، حسابهای پرداختنی در زمان شناخت اولیه بدهکار، وجوه نقد با توجه به نرخ برابری ارز در زمان تسویه بستانکار، تفاوت به حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بستانکار می‌گردد. مانده حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی به دلیل بستانکار بودن طبق مستندات ماده 136 قانون محاسبات عمومی در سرفصل حقوق صاحبان سرمایه منعکس می‌شود. چنانچه در مواردی نرخ برابری ارز در زمان تسویه بدهی ارزی افزایش یابد، حسابهای پرداختنی ارزی در زمان شناخت اولیه بدهکار، وجوه نقد با توجه به نرخ برابری ارز در زمان تسویه بستانکار، تفاوت به حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بدهکار می‌شود، مانده بدهکار این حساب در پایان دوره مالی به حساب زیان ناشی از تسعیر ارز منتقل شده، (زیان ناشی از تسعیر ارز بدهکار، اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بستانکار)، در صورت سود و زیان دوره منعکس می‌شود.
3 ) در صورتی که مانده اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی در پایان دوره از مبلغ ثبت شده سرمایه شرکت تجاوز نماید، مبلغ مازاد پس از طی مراحل قانونی قابل انتقال به حساب سرمایه شرکت می‌باشد.
4 ) مانده بستانکار حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی در پایان دوره مالی جهت انطباق با الزامات استاندارد حسابداری شماره 6 با عنوان گزارش عملکرد، در صورت سود و زیان جامع منعکس می‌شود.

مثال تشریحی معاملات ارزی در شرکتهای دولتی
شرکت دولتی امید در شهریور ماه 2×13 ماشین‌آلاتی را به مبلغ 000ر200 دلار به صورت نسیه از کشور آمریکا خریداری نموده است. مقرر گردید بهای ماشین‌آلات در اردیبهشت ماه 1384 پرداخت گردد. ضمناً شرکت در مهر ماه سال 2×13 مبلغ 000ر320 دلار فرش به آمریکا صادر کرد، که به ازای آن اسناد دریافتنی به سررسید خرداد ماه 3×13 دریافت نمود.
1 ) ثبت‌های حسابداری معاملات ارزی در سال‌های 2×13 تا 4×13 در دفاتر بر اساس ماده 136 قانون محاسبات عمومی کشور در صورتی که نرخ برابری دلار به شرح جدول زیر باشد، به قرار زیر است:
تاریخ نرخ ارز
شهریور 2×13 500ر2
مهر 2×13 700ر2
پایان سال 2×13 200ر3
خرداد 3×13 000ر3
پایان سال 3×13 500ر3
اردیبهشت 4×13 100ر3

2 ) در صورتی که مجمع عمومی شرکت در پایان سال 4×13 مایل باشد از محل اندوخته تسعیر ارز سرمایه شرکت را از مبلغ 000ر000ر60 ریال فعلی افزایش دهد، تا چه میزان مجاز خواهد بود؟

شهریور 2×13:
ماشین‌آلات (500ر2 × 000ر200) 000ر000ر500
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر500

ثبت خرید ماشین‌آلات طی شهریور ماه 2×13‍
مهر ماه 2×13:
اسناد دریافتنی ارزی 000ر000ر864
فروش (700ر2 × 000ر320) 000ر000ر864
ثبت صدور فرش و وصول سفته به سررسید خرداد 3×13
29/12/2×13 :
اسناد دریافتنی ارزی 000ر000ر160
اندوخته تسعیر ارز 000ر000ر160



نظر به اینکه نرخ برابری ارز در پایان سال مالی 2×13 نسبت به تاریخ معامله به مشتری خارجی (شناخت اولیه) افزایش یافته (نرخ برابری ارز 200ر3 ریال) تفاوت طبق مفاد ماده 136 قانون محاسبات عمومی کشور به مبلغ 160 میلیون‌ ریال [2700 -3200) 320000] به حساب اسناد دریافتنی ارزی بدهکار و حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بستانکار مي‌شود.

29/12/2×13:
اندوخته تسعیر ارز 000ر000ر140
حسابهای پرداختنی 000ر000ر140



نظر به این که ماشین‌آلات در زمان تحصیل با نرخ برابری ارز 500ر2 ریال بوده و در پایان دوره مالی 2×13نرخ برابری ارز به 200ر3 ریال افزایش یافته است، طبق مفاد ماده 136 قانون محاسبات عمومی باید بدهی ارزی تعدیل شده، تفاوت به مبلغ 140 میلیون‌ ریال [(2500-3200) 200000)] به حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بدهکار مي‌شود.
چون مانده اندوخته داراییها و بدهیهای ارزی، مانده بستانکار به مبلغ 20 میلیون ریال
(000ر000ر140 بدهکار - 000ر000ر160 بستانکار) دارد، در صورت سود و زیان جامع منعکس و به عنوان یکی از اقلام حقوق صاحبان سهام محسوب می‌گردد.

خرداد سال 3×13:
وجوه نقد (000ر3 × 000ر320) 000ر000ر960
اندوخته تسعیر ارز (960 میلیون‌ ریال - 024ر1 میلیون‌ ریال) 000ر000ر64
اسناد دریافتنی (000ر000ر160 + 000ر000ر864) 000ر000ر024ر1

ثبت بابت تسویه اسناد دریافتنی ارزی
پایان سال 3×13:
اندوخته تسعیر ارز 000ر000ر60
حسابهای پرداختنی [(200ر3- 500ر3) 000ر200] 000ر000ر60

ثبت تسعیر حسابهای پرداختنی ارزی به علت افزایش نرخ برابری ارز نسبت به پایان سال 2×13

نظر به این که مانده حساب اندوخته و تسعیر ارز طبق مفاد ماده 136 قانون محاسبات عمومی در پایان دوره مالی 3×13 معادل 104 میلیون‌ ریال بدهکار می‌باشد، مانده این حساب به زیان ناشی از تسعیر ارز بدهکار و مانده اندوخته تسعیر ارز بستانکار می‌گردد.

اردیبهشت ماه 4×13:
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر700
وجوه نقد (100ر2×000ر200) 000ر000ر620
اندوخته تسعیر ارز [000ر200×(100ر3-500ر3)] 000ر000ر80

تسویه حسابهای پرداختنی ارزی


چون مانده اندوخته تسعیر ارز (80 میلیون‌ ریال) در پایان سال 4×13 بستانکار می‌باشد، مانده این حساب در جهت انطباق با الزامات استاندارد حسابداری شماره 6 در صورت سود و زیان جامع دوره منعکس می‌شود و به عنوان یکی از اقلام حقوق صاحبان سهام محسوب می‌گردد.

طبق بند 31 (تبصره) استاندارد حسابداری شماره 16 آثار تغییر در نرخ ارز و مفاد ماه 136 قانون محاسبات عمومی کشور، در صورتی که مانده حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی در پایان سال مالی از مبلغ سرمایه ثبت شده شرکت تجاوز نماید، مبلغ مازاد پس از طی مراحل قانونی قابل انتقال به حساب سرمایه شرکت می‌باشد.
مانده حساب اندوخته تسعیر ارز 000ر000ر80 ریال که نسبت به سرمایه شرکت به مبلغ 000ر000ر60 ریال (مفروضات مثال) ، معادل مبلغ 000ر000ر20 ریال مازاد می‌باشد و افزایش سرمایه تا میزان 000ر000ر20 ریال مجاز می‌باشد (اندوخته تسعیر ارز بدهکار، سرمایه سهام عادی بستانکار).
خالص سرمایه‌گذاری در عملیات خارجی
عملیات خارجی عبارت است از یک واحد تجاری فرعی، واحد تجاری وابسته، مشارکت خاص و یا شعبه واحد تجاری گزارشگر که فعالیتهای آن در خارج از کشور محل فعالیت واحد تجاری گزارشگر بر حسب واحد پولی غیر از واحد پول واحد تجاری گزارشگر انجام می‌شود.
واحد پول گزارشگری عبارت است از واحد پول مورد استفاده در ارائه صورت‌های مالی، اگر عملیات خارجی واحد تجاری همانند شاخه‌ای از عملیات واحد تجاری گزارشگر تلقی گردد واحد پولی عملیاتی آن با واحد پولی عملیاتی واحد گزارشگر یکسان بوده، گزارشگری صورت‌های مالی نیازی به تسعیر ندارد، حال چنانچه واحد پول عملیاتی شرکت سرمایه‌پذیر (شامل شرکت فرعی، وابسته، مشارکت خاص و شعبه خارجی) و سرمایه‌گذار (شامل شرکت اصلی و یا اداره مرکزی) متفاوت باشد در این حالت اگر واحد پول گزارشگر به طور مثال ریال و واحد پول عملیاتی شرکت سرمایه‌پذیر دلار باشد در پایان هر دوره مالی شرکت سرمایه‌پذیر تراز آزمایشی (نتایج عملکرد و وضعیت مالی واحد تجاری) خود را در اختیار واحد سرمایه‌گذار قرار داده و شرکت سرمایه‌گذار با استفاده از روش‌های زیر مبادرت به تسعیر می‌نماید:
1 . در صورتی که نتایج عملکرد و وضعیت مالی واحد تجاری سرمایه‌پذیر که واحد پول عملیاتی آن، واحد پول یک اقتصاد با تورم حاد نباشد:
الف) داراییها و بدهیها (از جمله ارقام مقایسه‌ای) باید با استفاده از نرخ ارز در تاریخ ترازنامه تسعیر شود.
ب ) درآمدها و هزینه‌ها (از جمله ارقام مقایسه‌ای) باید با استفاده از نرخ ارز در تاریخ معاملات تسعیر شود.
ج ) تمامی تفاوت‌های تسعیر حاصل باید در صورت سود و زیان جامع شناسایی شود.

تفاوت‌های تسعیر مورد (ج) ناشی از موارد زیر است:
1- ج ) تسعیر درآمدها و هزینه‌ها با استفاده از نرخهای ارز در تاریخ انجام معاملات و داراییها و بدهیها با استفاده از نرخ ارز در تاریخ ترازنامه،
2- ج ) تسعیر خالص داراییهای اول دوره با استفاده از نرخ ارز در تاریخ ترازنامه که متفاوت از نرخ ارز در تاریخ ترازنامه دوره قبل باشد.

مبلغ انباشته تفاوت‌های تسعیر تا زمان واگذاری عملیات خارجی به صورت مجزا در سرفصل حقوق صاحبان سرمایه ارائه می‌شود. در مواردی اگر عملیات خارجی تحت تملک کامل واحد تجاری گزارشگر نباشد، لیکن صورت‌های مالی آن با صورت‌های مالی واحد گزارشگر تلفیق شود، مبلغ انباشته تفاوت‌های تسعیر اقلام ارزی قابل انتساب به اقلیت، به سهم اقلیت تخصیص می‌یابد، و در ترازنامه تلفیقی به عنوان بخشی از سهم اقلیت گزارش می‌شود.

2 . در صورتی که نتایج عملکرد و وضعیت مالی واحد تجاری سرمایه‌پذیر که واحد پول عملیاتی آن واحد پول یک اقتصاد با تورم حاد باشد باید با استفاده از روش‌های زیر به یک واحد پول گزارشگری متفاوت تسعیر ‌شود (بند 43):
الف) کلیه مبالغ شامل داراییها و بدهیها، حقوق صاحبان سرمایه، درآمدها و هزینه‌ها ازجمله ارقام مقایسه‌ای باید با استفاده از نرخ ارز در تاریخ آخرین ترازنامه تسعیر ‌شود.
ب ) زمانی که مبالغ به واحد پول اقتصاد بدون تورم حاد تسعیر می‌شود، ارقام مقایسه‌ای باید ارقامی باشد که در صورت‌های مالی سال قبل به عنوان مبالغ جاری ارائه شده است (یعنی نباید برای تغییرات بعدی در سطح قیمت‌ها یا نرخ ارز تعدیل شود).


طبق مفاد استاندارد حسابداری شماره 16 برای تشخیص اقتصاد با تورم حاد نرخ معینی پیش‌بینی نشده، اما در اقتصاد برای تورم حاد و شدید معمولاً نرخی بیش از 100% در نظر می‌گیرند، بنابراین تشخیص لزوم ارائه مجدد صورت‌های مالی طبق الزامات حاکم به گزارشگری مالی در اقتصادهای با تورم حاد مستلزم اعمال قضاوت است، برخی از ویژگیهای یک اقتصاد با تورم حاد ب

هيچ آرزويي در هيچ انساني نمي شكفد مگر اين كه توانايي به تحقق رساندنش نيز به او اعطا شده باشد، آرزومند را اما كوشش بسيار بايد..
پژوهش پلي است از حيرت تا حكمت...
الهي اگر در درگاه تو به جان می ارزم، حکمتش را نشانم بده تا مسئولیتم را ایفا کنم. آنم كن كه خود خواهي نه آن كه ديگران خواهند مرا ...
01-14-2015 11:39 AM
مشاهده وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
Mahdi آفلاین
Internal Audit Supervisor
******

ارسال‌ها: 1,464
تاریخ عضویت: Nov 2012
اعتبار: 88
سپاس ها 580
سپاس شده 1402 بار در 757 ارسال
ارسال: #6
RE: استاندارد حسابداري 16 - تسعير ارز (آثار تغيير در نرخ ارز تجديد نظر شده)
راهنمای بکارگیری استاندارد 16





راهنمای بکارگیری استانداردهای حسابداری (1)
استاندارد حسابداری شماره 16 - آثار تغییر در نرخ ارز






مؤلف












مرکز آموزش و تحقیقات حسابداری و حسابرسی حرفه‌ای
جامعه حسابداران رسمی ایران
…… 1392

راهنمای بکارگیری استانداردهای حسابداری
استاندارد حسابداری شماره 16 - آثار تغییر در نرخ ارز

اهداف کلی
هدف آشنایی با نحوه انعکاس معاملات ارزی، عملیات خارجی در صورت‌های مالی یک واحد تجاری و نیز نحوه تسعیر یا برگردان یک مجموعه کامل صورت‌های مالی بر حسب ارز به واحد پول گزارشگری است و به علاوه در این راهنمای بکارگیری موضوعات زیر مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد:
1 ) از چه نرخی برای تسعیر معاملات ارزی و عملیات خارجی استفاده شود.
2 ) نحوه انعکاس آثار تغییر نرخ ارز در معاملات ارزی و عملیات خارجی در صورتهای مالی،
3 ) بررسی آثار تغییرات نرخ ارز بر جریانهای وجوه نقد واحد تجاری ارزی،
4 ) بررسی آثار تغییرات نرخ ارز بر افزایش یا کاهش حقوق صاحبان سهام (ارزش ویژه)،
5 ) نحوه تشخیص واحد پول عملیاتی و واحد پول گزارشگر،
6 ) چگونگی برگردان صورت‌های مالی از واحد پول عملیاتی به واحد پول گزارشگر،
7 ) نحوه تسعیر داراییها و بدهیها و حقوق صاحبان سرمایه، هزینه‌ها و درآمدهای واحد تجاری که واحد پول عملیاتی آن، واحد پول یک اقتصاد با تورم حاد باشد (بدون تورم حاد)،
8 ) نحوه برگردان صورت‌های مالی شرکت اصلی و فرعی در زمان تحصیل و بعد از تحصیل، شعب خارجی، سرمایه‌گذاریهای مشترک (مشارکت خاص) و شرکتهای وابسته با استفاده از روش ارزش ویژه (خالص و ناخالص).

مقدمه
شرکتهای چند ملیتی فعالیتهای تجاری خود را بر حسب واحد پول رایج هر کشور انجام می‌دهند و معاملات، فعالیتها و رویدادهای مالی را با همان واحد پول رایج در کشور متبوع اندازه‌گیری و در دفاتر ثبت مینمایند. در این راستا، گزارشگری مالی باید عملیات واحدهای خارجی را طبق استانداردهای حسابداری به واحد پول گزارشگری تبدیل و ارائه مجدد نماید. موضوعات ارزی مورد بحث در این استاندارد عبارتند از:
1 ) حسابداری معاملات و مانده حسابهای ارزی شامل:
الف) خرید یا فروش کالاها و خدماتی باشد که بهای آن بر حسب ارز تعیین می‌شود.
ب ) دریافتها و پرداخت‌های تسهیلات ارزی.
ج ) معاملات مربوط به تحصیل یا واگذاری داراییها.
د ) معاملات تعهدآور ناشی از قراردادهای ارزی اجرا نشده که یک طرف آن واحد تجاری باشد.

طبق استاندارد مفاهیم نظری گزارشگری باید صورتهای مالی که متفاوت از واحد پول گزارشگری است به واحد پول گزارشگری تسعیر شود. منظور از معاملات ارزی، معامله‌ای است که به ارز انجام می‌شود یا مستلزم تسویه به ارز است.
2 ) عملیات خارجی: در مواردی فعالیتهای خارجی واحد تجاری ممکن است از طریق شعب یا مشارکت خاص (سرمایه‌گذاری مشترک) و یا شرکتهای فرعی و یا وابسته صورت پذیرد. انعکاس وضعیت مالی، عملکرد مالی و اطلاعات مربوط به جریان‌های وجوه نقد از طریق تلفیق و یا روش ارزش ویژه خالص و یا ناخالص می‌بایست در صورت‌های مالی واحد تجاری منظور شود.
3 ) برگردان صورت‌های مالی به واحد پول گزارشگر: در صورتی که واحد پول گزارشگری واحد تجاری متفاوت از واحد پولی عملیاتی آن باشد، طبق استاندارد باید ----- نتایج عملکرد و وضعیت مالی آن واحد به واحد پولی گزارشگری تسعیر ‌شود. ارائه مجدد صورت‌های مالی ارزی به واحد پول گزارشگر به دو منظور صورت می‌گیرد:
الف) سهولت استفاده‌کنندگانی که به آن واحد پول عادت دارند،
ب ) سایر مقاصد دیگر.
هدف از تدوین راهنمای بکارگیری تسعیر معاملات ارزی و عملیات خارجی به استثنای حسابداری عملیات مصون سازی اقلام ارزی به نحوی است که نتایج آن عمدتاً با آثار تغییرات نرخ ارز بر جریان‌های وجوه نقد واحد تجاری و ارزش ویژه آن هماهنگی داشته و این اطمینان را ایجاد نماید که صورت‌های مالی تصویری مطلوب از نتایج عملکرد و وضعیت مالی را ارائه ‌دهند.
تعاریف
واحد پول عملیاتی : عبارت است از واحد پول رایج محیط اقتصادی اصلی که واحد تجاری در آن فعالیت می‌کند. به بیان دیگر، پول عملیاتی عبارت است از پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌پذیر خارجی که کلیه دریافتها و پرداخت‌ها بر حسب آن پول انجام می‌شود.
ارز : عبارت است از هر واحد پولی، به غیر از واحد پول عملیاتی واحد تجاری.
ارزش منصفانه : مبلغی است که خریداری مطلع و مایل و فروشنده‌های مطلع و مایل می‌توانند در معامله‌ای حقیقی و در شرایط عادی، یک دارایی را در ازای مبلغ مزبور با یکدیگر مبادله یا یک بدهی را تسویه نمایند.
اقلام پولی : عبارت است از وجه نقد و داراییها و بدهیهایی که قرار است به مبلغ ثابت یا قابل تعیینی از وجه نقد دریافت یا پرداخت شود.
اقلام غیر پولی : کلیه اقلام مندرج در ترازنامه به غیر از اقلام پولی به عبارت دیگر اقلامی که با گذشت زمان قدرت خرید خود را حفظ کرده قیمت آنها بر حسب تغییرات واحد پولی به نسبت سطح عمومی قیمت‌ها یا قیمت‌های خاص تغییر می‌کند را اقلام غیر پولی گویند.
تسعیر: فرآیندی است که از طریق آن، اطلاعات مالی مبتنی بر ارز، بر حسب واحد پول گزارشگری بیان شود. واژه تسعیر، گزارش معاملات منفرد ارزی بر حسب واحد پول گزارشگری و همچنین برگردان یک مجموعه کامل صورت‌های مالی تهیه شده بر حسب ارز به واحد پول گزارشگری را در بر می‌گیرد.
تفاوت تسعیر : عبارت است از تفاوت ناشی از تسعیر میزان معینی از یک واحد پول به واحد پول دیگر با نرخهای متفاوت.
خالص سرمایه‌گذاری در یک عملیات خارجی : عبارت است از سهم واحد تجاری گزارشگر در خالص داراییهای عملیات خارجی.
عملیات خارجی : عبارت است از یک واحد تجاری فرعی، واحد تجاری وابسته، مشارکت خاص یا شعبه واحد تجاری گزارشگر که فعالیتهای آن در خارج از کشور محل فعالیت واحد تجاری گزارشگر یا بر حسب واحد پولی غیر از واحد پول واحد تجاری گزارشگر انجام می‌شود.
گروه : عبارت است از واحد تجاری اصلی و کلیه واحدهای تجاری فرعی آن.
واحد پول گزارشگری : عبارت است از واحد پول مورد استفاده در ارائه صورت‌های مالی.
تاریخ معامله : تاریخی که طبق استانداردهای حسابداری، معامله برای اولین بار در آن تاریخ شرایط شناخت را احراز می‌نماید، بنا بر ملاحظات عملی، اغلب از نرخی استفاده می‌شود که تقریبی از نرخ واقعی در تاریخ انجام معامله باشد و منظور تاریخی است که یک معامله ارزی (از قبیل فروش یا خرید کالا و ارائه خدمات که تسویه آن با ارز صورت می‌گیرد) انجام در سوابق حسابداری ثبت می‌شود و به نرخ ارز در لحظه انجام معامله اشاره دارد.
نرخ تسعیر : عبارت نرخ (نسبت) تبدیل دو واحد پولی به یکدیگر است.
نرخ تاریخ گزارشگری : نرخ ارز در تاریخ گزارشگری.
تبدیل : ارائه یک واحد پولی به واحد پولی دیگر.
واحد گزارشگر : واحد تجاری یا گروه شرکتهایی که صورت‌های مالی جهت ارائه وضعیت مالی، نتایج عملیات، جریان‌های نقدی مرتبط برای آن ارائه می‌دهد.
صورت‌های مالی ارزی : صورتهای مالی ارزی عبارت است از ارائه وضعیت مالی، نتایج عملکرد مالی و جریانهای نقدی واحد تجاری به واحد پولی به غیر از واحد پول گزارشگر.
حسابداری آثار تغییر در نرخ ارز
استاندارد حسابداری شماره 16 با عنوان ” آثار تغییر در نرخ ارز“ در تاریخ 22/9/1391 توسط مجمع عمومی سازمان حسابرسی تصویب گردید و با هدف به‌روز رسانی و هماهنگی بیشتر با استانداردهای بین‌المللی جایگزین استاندارد حسابداری شماره 16 قبلی با عنوان ”تسعیر ارز“ گردید. در این استاندارد ارائه صورت‌های مالی واحد تجاری به واحد پول گزارشگری غیر از واحد پولی عملیاتی نیز مطرح گردیده و بنابراین، موارد مورد بحث در این استاندارد برای ارائه صورت‌های مالی ارزی نیز کاربرد دارد. حسابداری مربوط به تسعیر ارز و انعکاس تغییرات در نرخ ارز برای واحد تجاری در سه حوزه به شرح زیر مطرح می‌گردد:
1 ) معاملات (کلیه دریافتها و پرداخت‌ها) که به ارز انجام می‌گیرد (حسابداری معاملات و مانده حسابهای ارزی).
2 ) واحد تجاری دارای عملیات خارجی باشد.
3 ) قصد واحد تجاری برای انعکاس صورت‌های مالی به هر واحد پولی در صورتی که واحد پول گزارشگری واحد تجاری متفاوت از واحد پول عملیاتی آن باشد.

در هر سه حوزه، موضوع اصلی چگونگی گزارش عملیات شرکتهای سرمایه‌پذیر خارج از کشور در صورت‌های مالی شرکت سرمایه‌گذار و تبدیل پول رایج در آن کشورها به واحد پول عملیاتی شرکت سرمایه‌گذار است. بنابراین، نرخ تبدیل ارز و نوسان‌های آن عاملی با اهمیت و تأثیرگذار تلقی می‌گردد. ضرورت حکم می‌کند که تعیین شود کلیه عملیات خارجی باید با چه نرخی برای تسعیر استفاده گردد تا صورت‌های مالی تصویری مطلوب از وضعیت مالی، عملکرد مالی نشان داده و اثرات ناشی از تغییرات نرخ ارز با جریان‌های وجوه نقد هماهنگی بیشتری داشته باشند.
برای تبدیل صورت‌های مالی شرکت سرمایه‌پذیر در کشورهای خارج دو رویکرد وجود دارد، در رویکرد اول فرض بر این است عملیات شرکت سرمایه‌پذیر بر مبنای پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌پذیر خارجی صورت گرفته که دریافتها و پرداخت‌های آن بر حسب آن پول انجام می‌شود و تأثیری بر پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌گذار ندارد و نیز با پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌گذار متفاوت است و قرار است که پول عملیاتی واحد شرکت سرمایه‌پذیر از لحاظ مقاصد گزارشگری به پول کشور متبوع شرکت سرمایه‌گذار تبدیل شود، در این‌گونه موارد بر اساس دستورالعمل خاصی که از طرف مراکز حرفه‌ای استاندارد گذار تدوین شده، کلیه اقلام داراییها، بدهیها، درآمدها و هزینه‌ها به واحد پول گزارشگری تبدیل می‌شود.
در رویکرد دوم، کانون توجه پول رایج در کشور متبوع شرکت سرمایه‌گذار است و فرض بر این است که عملیات شرکت سرمایه‌پذیر خارجی بر اساس این پول ثبت و گزارش گردد، از آنجا که کلیه دریافتها و پرداخت‌های آن بر حسب پول واحد گزارشگری ثبت شده، نیازی به دستورالعمل خاصی ندارد.
معاملات ارزی
یک واحد تجاری ممکن است برخی از معاملات خود را به ارز انجام دهد. برای مثال شرکتی ممکن است خرید مواد اولیه خود را به ارز و یا فروش محصول خود را به ارز صورت دهد. به طور مثال چنانچه یک شرکت مابه‌ازای فروش یک محصول خود را معادل 000ر20 یورو دریافت نماید ناچار است معادل ریالی این مبلغ را در دفاتر درج نماید.
معاملات ارزی در زمان شناخت اولیه می‌بایست به واحد پول عملیاتی بر اساس نرخ ارز در تاریخ معامله ثبت شود (بند 21 استاندارد). منظور از تاریخ معامله تاریخی است که معامله برای اولین بار در آن تاریخ شرایط شناخت را احراز می‌نماید و منظور زمان انجام معامله است. از آنجایی که تعیین نرخ لحظه‌ای در زمان انجام معامله با توجه به شرایط متغیر اقتصادی دشوار است، بنا بر ملاحظات عملی اغلب از نرخی استفاده می‌شود که تقریبی از نرخ واقعی در تاریخ انجام معامله باشد. بر این اساس می‌توان از نرخ میانگین روزانه، هفتگی یا ماهانه برای کلیه معاملاتی که در طی روز، هفته و یا ماه صورت گرفته، استفاده شود، اما چنانچه نوسانات نرخ برابری ارز قابل توجه باشد، بهتر است از نرخ ارز در تاریخ انجام معامله استفاده شود. به بیان دیگر تاریخ معامله تاریخی است که یک معامله ارزی تحقق یافته و سوابق آن در دفاتر قانونی شناسایی می‌گردد. نمونه‌هایی از معاملات ارزی به شرح زیر است:
الف) خرید و فروش کالا و خدمات و پیمان‌های ارزی سلف که قرار است بهای آن به ارز خارجی تسویه گردد.
ب ) استقراض (اخذ و یا اعطای وام) و یا تعهد به تسویه آن که از طریق ارز صورت می‌گیرد.
ج ) تحصیل یا فروش داراییهایی که تسویه آن از طریق ارز انجام می‌گیرد.
د ) معاملات ناشی از قراردادهای ارزی در جریان که طرف قرارداد واحد تجاری بوده و بابت آن واحد تجاری تعهداتی را تقبل می‌نماید.

مفهوم واحد پولی عملیاتی طبق استاندارد عبارت است از واحد پول محیط اقتصادی اصلی که واحد تجاری در آن فعالیت می‌نماید، بدیهی است که محیط فعالیت اقتصادی اصلی لزوماً با محیط جغرافیایی محل فعالیت یکسان نمی‌باشد.
محیط اقتصادی اصلی، محل فعالیت واحد تجاری است، که بخش عمده وجه نقد واحد تجاری در آن ایجاد و مصرف می‌شود. برای تشخیص واحد پول عملیاتی می‌توان از شاخص‌های زیر استفاده نمود:
1 ) واحد پولی که قیمت فروش کالاها و خدمات عمدتاً با آن تعیین و تسویه می‌شود و بازار رقابتی و مقررات موجود در محل فعالیت، قیمت فروش کالا و خدمات را تعیین می‌کند.
2 ) واحد پولی که بخش عمده مواد و دستمزد و سایر مخارج تأمین کالا و خدمات با آن تأمین می‌گردد.
3 ) واحد پولی که وجوه نقد حاصل از فعالیتهای تأمین مالی و یا تغییر در ساختار سرمایه را موجب می‌شود.

با توجه به مراتب فوق می‌توان نتیجه گرفت، واحد پول عملیاتی واحد تجاری تابعی است از شرایط رویدادها و معاملات اصلی مربوط به واحد تجاری که با تغییر آنها شرایط، رویدادها و معاملات تغییر می‌یابد.
گزارشگری پس از شناخت اولیه در پایان هر دوره گزارشگری (بند 23 استاندارد):
الف) اقلام پولی ارزی باید به نرخ ارز در تاریخ ترازنامه تسعیر شود.
ب ) اقلام غیر پولی که به بهای تمام شده ارزی اندازه‌گیری شده است باید به نرخ ارز در تاریخ معامله تسعیر شود، و
ج ) اقلام غیر پولی که به ارزش منصفانه بر حسب ارز اندازه‌گیری شده است باید به نرخ ارز در تاریخ تعیین ارزش منصفانه تسعیر شود.
* چنانچه داراییهای ثابت مشهود در عملیات خارجی تجدید ارزیابی شده و طبق استاندارد حسابداری شماره 11 مقرر شده که مازاد تجدید ارزیابی در صورت سود و زیان جامع شناسایی شود، در صورتی که چنین داراییهایی بر حسب ارز اندازه‌گیری شود، مبلغ تجدید ارزیابی شده با استفاده از نرخ ارز در تاریخ تجدید ارزیابی، تسعیر و تفاوت حاصل نیز در صورت سود و زیان جامع شناسایی می‌شود.

اقلام پولی و غیر پولی
منظور از اقلام پولی عبارتست از وجه نقد و داراییها و بدهیهایی که قرار است به مبلغ ثابت یا قابل تعیینی از وجه نقد دریافت یا پرداخت شود. غیر پولی اقلامی هستند که با گذشت زمان قدرت خرید خود را حفظ کرده، قیمت آنها بر حسب تغییرات واحد پولی به نسبت سطح عمومی قیمت‌ها یا قیمت خاص تغییر می‌کند، پولی و غیر پولی بودن اقلام بستگی به نوع و ماهیت آنها دارد، برای مثال، پیش‌پرداخت‌ها چنانچه جنبه سپرده داشته باشد، جز اقلام پولی به شمار می‌آید، زیرا مبلغ آن ثابت است، چنانچه پیش‌پرداخت‌ها جنبه سپرده نداشته و در آینده به هزینه تبدیل گردد، غیر پولی است. با توجه به مراتب فوق مبلغ ثابت یا قابل معینی از وجه نقد مشخصه بارز اقلام پولی به شمار می‌آید.
به طور کلی داراییهای جاری به غیر از موجودی‌های جنسی و اکثر بدهیهای جاری و غیر جاری به استثنای مواردی که در جدول زیر طبقه‌بندی شده، جزء اقلام پولی و بقیه اقلام ترازنامه، غیر پولی تلقی می‌شوند:
بند 96 بیانیه شماره 89 هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی (FASB) اقلام پولی و غیر پولی را به شرح زیر طبقه‌بندی نموده است:
پولی غیر پولی
وجوه نقد، سپرده‌ دیداری و غیر دیداری ×
موجودی‌های نقدی ارزی و مطالبات ارزی ×
سرمایه‌گذاری در سهام عادی که حسابداری آن به روش بهاي تمام شده می‌باشد ×
سرمایه‌گذاری با نرخ سود تضمین شده ثابت در بانک ×
سرمایه‌گذاری در اوراق مشارکت قابل ت‍بدیل × ×
سرمایه‌گذاری در اوراق مشارکت غیرقابل تبدیل ×
حساب‌ها و اسناد دریافتنی ×
برآورد (ذخیره) مطالبات مشکوک‌الوصول ×
وام رهنی (بدهی رهنی) ×
موجودی مواد مورد استفاده در پیمانکاری × ×

موجودی کالا ×
وام کارکنان (وام پرداختی به کارکنان) ×
پیش‌پرداخت‌ها (آگهی، بیمه، اجاره …)
اموال، ماشین‌آلات، تجهیزات (دارایی ثابت) ×
استهلاک انباشته اموال، ماشین‌آلات و تجهیزات (دارایی ثابت) ×
ارزش باقیمانده تضمین نشده اموال مورد اجاره در اجاره سرمایه‌ای ×
(اجاره تأمین مالی مستقیم، اجاره شکل فروش، اجاره اهرمی) ×
ارزش باقیمانده تضمین شده در اجاره سرمایه‌ای ×
وجوه قابل بازیافت بابت بیمه عمر ×
سرمایه‌گذاری در شرکت فرعی غیر مشمول تلفیق که حسابداری آن به روش ارزش ویژه باشد (استاندارد حسابداری شماره 20). ×
سپرده قابل استرداد ×
حسابهای دریافتنی بلند مدت ×
پیش‌‌‌پرداخت به فروشنده (پیش‌‌‌پرداخت خرید کالا) ×
حق اختراع، علائم تجاری، پروانه ساخت، سرقفلی ×
بدهیها:
سپرده بدهیهای مؤسسات مالی ×
حساب‌ها و اسناد پرداختنی ×
هزینه حقوق پرداختنی (حقوق و دستمزد…) ×
ذخیره ایام مرخصی کارکنان ×
پیش‌دریافت از مشتریان (قرض کردن از مشتری) ×
سپرده قابل پرداخت ×
اوراق مشارکت و سایر بدهیهای بلند مدت ×
تعهدات بابت تضمین فرآورده‌های فروخته شده ×

مالیات بر درآمد پرداختنی ×
سود سهام پرداختنی ×
حقوق صاحبان سهام:
سرمایه - سهام عادی ×
سود انباشته ×
حقوق سهامداران اقلیت ×


چنانچه نرخ ارز در فاصله تاریخ انجام معامله ارزی و تاریخ تسویه اقلام پولی تغییر کند؟ تفاوت تسعیر به وجود می‌آید، اگر معامله در همان دوره تسویه شود، کلیه تفاوتهای ناشی از تغییر در نرخ ارز به حساب سود و زیان ناشی از تسعیر ارز در همان دوره شناسایی می‌شوند، اما در صورتی که معامله در دوره‌های مالی بعد تسویه شود، تفاوت ناشی از تغییر نرخ ارز در هر یک از دوره‌های مالی تا دورة تسویه، با توجه به تغییر در نرخهای تسعیر طی آن دوره‌ها تعیین و شناسایی می‌شود. به بیان دیگر به موجب استاندارد حسابداری شماره 16، معامله (رویداد) ارزی در زمان شناخت اولیه باید به واحد پول عملیاتی و بر اساس نرخ ارز در تاریخ معامله ثبت شده و پس از آن در پایان هر دوره مالی، داراییها و بدهیهای پولی ارزی (وجه نقد و داراییها و بدهیهایی که قرار است به مبلغ ثابت یا قابل تعیین از وجه نقد دریافت و پرداخت شود)، به نرخ ارز در تاریخ ترازنامه تسعیر و تفاوت آن اعم از سود یا زیان به عنوان عملکرد همان سال مالی شناسایی شده (نظر به این که شواهد کافی مبنی بر وقوع تغییر در مبلغ دارایی یا بدهی وجود دارد و مبلغ جدید آنها را می‌توان با قابلیت اتکای کافی اندازه‌گیری کرد، در نتیجه باید تغییر در مبلغ دفتری اقلام دارایی با بدهی طبق مفاهیم نظری گزارشگری مالی در دفاتر شناسایی شود) و اقلام غیر پولی به نرخ زمان شناخت اولیه باقی خواهند ماند.
همچنین تفاوت تسعیر بدهیهای ارزی مربوط به داراییهای واجد شرایط، به شرط رعایت معیارهای مربوط به احتساب مخارج مالی در بهاي تمام شده داراییها طبق استاندارد حسابداری شماره 13 با عنوان مخارج تأمین مالی به بهاي تمام شده آن دارایی منظور گردد.
مبادلات عملیات خارجی
واحدهای تجاری در داد و ستد خارجی خود (خرید یا فروش کالا) از طریق ارز قابل قبول طرفین عملیات خارجی را انجام می‌دهند. تحقق مبادلات خارجی طی دوره مالی، با نرخ واقعی ارز در تاریخ انجام معامله اندازه‌گیری و در دفاتر طرفین ثبت می‌شود.
فرض کنید یک وارد کننده ایرانی تصمیم می‌گیرد، که کالا را از کشور آلمان به طور نسیه خریداری نماید، واحد پول گزارشگری وارد کننده ریال است. در این شرایط، اگر قرار باشد، وارد کننده صورتحساب خرید را با یورو پرداخت نماید، صادر کننده کالای خارجی هیچ‌ گونه سود یا زیانی در نتیجه نوسانات ارزی بین روز مبادله و روز تسویه حساب متحمل نخواهد شد. اما اگر وارد کننده کالا که واحد پول گزارشگری آن ریال می‌باشد، و قرار باشد که مبلغ بدهی ارزی خود را به یورو تسویه نماید، تفاوت ناشی از تغییر در نرخ ارز به عنوان سود یا زیان دوره در صورتهای مالی اعمال می‌نماید. موارد با مثال تشریح می‌شود:
مثال 1 :
فرض کنید که شرکت واردات و صادرات در اول دی ماه 8×13 کالایی به ارزش 000ر200 یورو به طور نسیه از یک شرکت آلمانی به سررسید اول اسفند 8×13 خریداری می‌نماید. ثبت رویداد فوق در دفاتر شرکت واردات و صادرات با فرض اینکه واحد پولی عملیاتی آن یورو می‌باشد به قرار زیر است:
1/10/ 1×13 موجودی کالا 000ر200
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر200
1/12/ 1×13 حسابهای پرداختنی ارزی 000ر200
وجوه نقد 000ر200

چنانچه محیط اقتصادی اصلی فعالیت واحد تجاری که بخش عمده وجه نقد واحد تجاری که در آن ایجاد و مصرف می‌شود واحد پول ریال (واحد پولی عملیاتی) باشد و شرکت واردات و صادرات در اول دی ماه 8×13 کالایی به ارزش 000ر200 یورو به طور نسیه 2 ماهه خریداری کرده باشد، ثبت آن در تاریخ معامله (شناخت اولیه) با فرض اینکه نرخ برابری ارز در تاریخ معامله 000ر2 ریال باشد به شرح زیر است:
1/10/8×13 موجودی کالا (000ر2 × 000ر200) 000ر000ر400
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر400

منظور از شناخت اولیه یعنی ثبت یک قلم دارایی و بدهی برای اولین بار به منظور انعکاس در صورت‌های مالی، در صورتی یک عنصر در صورت‌های مالی شناسایی شود که، 1) شواهد کافی مبنی بر وقوع تغییر در داراییها و بدهیهای مستتر در آن عنصر (از جمله در صورت لزوم شواهدی مبنی بر این که یک جریان آتی ورودی یا خروجی منافع اتفاق خواهد افتاد) وجود داشته باشد، و 2) آن قلم را می‌توان با قابلیت اتکای کافی به مبلغ پولی اندازه‌گیری کرد.
چنانچه در سررسید پرداخت بدهی ارزی، نرخ برابری ارز به میزان 100ر2 ریال افزایش یابد ثبت آن به قرار زیر است:
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر400
زیان ناشی از تسعیر ارز 000ر000ر20
وجوه نقد (000ر200 × 100ر2) 000ر000ر420

بنا به مفاهیم نظری گزارشگری مالی تغییر در مبلغ دفتری یک دارایی یا بدهی باید شناسایی گردد. یعنی تغییر در مبلغ پولی اقلامی که قبلاً ثبت و شناسایی شده است. از آنجا که تغییر در داراییها به میزان 420 میلیون‌ ریال (100ر2 × 000ر200)، در خروج وجه نقد است حسابهای پرداختنی به میزان 000ر200 × 100 ریال رخ داده است. درآمد و هزینه‌های حاصل شده است که باید در صورت سود و زیان شناسایی شود.
چنانچه شرکت واردات و صادرات کالای فوق را به سررسید 6 ماه بعد خریداری کرده باشد، نظر به اینکه طبق استاندارد تا پایان دوره مالی بدهی معاملات ارزی تسویه نشده است، بنا بر این ضرورت دارد که در پایان دوره مالی بدهی پولی ارزی تسویه نشده با نرخ برابری ارز در تاریخ ترازنامه تعدیل گردند (تجدید اندازه‌گیری). یعنی اگر در پایان دوره مالی، بدهی ارزی مربوط به معاملات خارجی تسویه نشده باشد، سود یا زیان حاصل از تسعیر ارز، ناشی از نوسانات ارزی بین تاریخ معامله خارجی و پایان دوره مالی شناسایی در دفاتر ثبت می‌گردد. فرض کنید نرخ برابری ارز در تاریخ ترازنامه 200ر2 ریال باشد، نحوه تجدید اندازه‌گیری بدهی ارزی مربوط به معاملات خارجی در تاریخ گزارشگری به قرار زیر است:
مبلغ بدهی ارزی در تاریخ ترازنامه با نرخ زمان گزارشگری 000ر000ر440 = 200ر2 × 000ر200
مبلغ بدهی ارزی بر مبنای نرخ برابری ارز در تاریخ معامله 000ر000ر40 = 000ر2 × 000ر200
تفاوت مبلغ بدهی ارزی در تاریخ ترازنامه با بدهی ارزی در زمان شناخت اولیه 000ر000ر40 = 000ر000ر400 – 000ر000ر440

ثبت شناسایی زیان در پایان دوره مالی ناشی از تسعیر بدهی ارزی در زمان شناخت اولیه و تاریخ ترازنامه به قرار زیر است:
زیان ناشی از تسعیر ارز 000ر000ر40
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر40

با توجه به ثبت رویدادهای فوق مانده بدهی ارزی (حسابهای پرداختنی) در تاریخ گزارشگری (ترازنامه) معادل 000ر000ر240 ریال می‌باشد. حال اگر در زمان تسویه بدهی ارزی نرخ برابری ارز به 100ر2 ریال کاهش یابد، ثبت تسویه بدهی ارزی به قرار زیر خواهد بود:
حسابهای پرداختنی ارزی (200ر2 × 000ر200) 000ر000ر440
وجوه نقد (100ر2 × 000ر200) 000ر000ر420
سود ناشی از تسعیر ارز [(100ر2-200ر2)000ر200] 000ر000ر20

چنانچه بابت فروش کالا و خدمات که ارزش منصفانه آن در آینده تعیین می‌گردد، مبلغی به عنوان پیش‌دریافت وصول گردد و ثبت آن به قرار زیر خواهد بود:
فرض کنید بابت فروش 100 واحد کالا تحویل در 6 ماه آینده در اول دی ماه 8 ×13 مبلغی معادل 000ر1 یورو دریافت گردد، در صورتی که نرخ برابری ارز 000ر2 ریال باشد، ثبت وصول آن به شرح زیر خواهد بود:

وجوه نقد (000ر1 × 000ر2) 000ر000ر2
پیش دریافت فروش 000ر000ر2

چنانچه نرخ برابری ارز در تاریخ 29/12/8×13 به 100ر2 ریال افزایش یابد، ثبت تعدیل پیش‌دریافت فروش به عنوان یک قلم پولی به قرار زیر است:
زیان ناشی از تسعیر ارز (000ر1× 100) 000ر100
پیش دریافت فروش 000ر100

چنانچه نرخ برابری ارز در زمان تحویل کالا به مبلغ 150ر2 ریال از بابت هر یورو تعیین گردد ارزش منصفانه هر واحد کالا در زمان تحصیل کالا معادل 400ر2 یورو باشد، نحوه ثبت فروش کالا با توجه به تغییرات نرخ برابری ارز به قرار زیر خواهد بود:
پیش دریافت فروش 000ر100ر2
زمان تسعیر ارز 000ر50
وجوه نقد (150ر2 × 100 × 390ر2) 000ر850ر513
فروش (100 × 150ر2 × 400ر2) 000ر000ر516

چنانچه بابت فروش کالا و خدمات که بهای آن در زمان انعقاد قرارداد تعیین شده و مبلغ آن در زمان تحویل کالا تسویه گردد و علاوه بر این مبلغی علی‌الحساب از بابت فروش قطعی کالا در زمان انعقاد قرارداد دریافت نماید ثبت آن با مثال تشریح می‌شود:
فرض کنید شرکت (الف) بابت فروش 100 واحد کالا تحویل در شش ماه آینده در اول دی ماه 8×13 مبلغی معادل 000ر1 یورو دریافت کرده است، نرخ فروش هر واحد در زمان انعقاد قرارداد به ازای هر یورو 400ر2 ریال و نرخ برابری ارز به ازای هر واحد 000ر2 ریال ثبت آن با دو فرض:
1) در صورتی که معامله ده روز قبل از تحویل کالا قابل فسخ باشد و 2) معامله غیرقابل فسخ باشد:
اول دی ماه 8×13:
وجوه نقد (000ر1 × 000ر2) 000ر000ر2
پیش دریافت فروش (ارزی) 000ر000ر2

چنانچه نرخ برابری ارز در تاریخ 29 اسفند 8×13 به 100ر2 ریال افزایش یابد، پیش‌دریافت فروش به عنوان یک قلم غیر پولی تعدیل نمی‌شود، در صورت لزوم موارد در یادداشت‌های توضیحی افشا می‌شود.
چنانچه نرخ برابری ارز در زمان تحویل کالا در اول خرداد ماه 9×13به ازای هر واحد به مبلغ 150ر2 ریال تعیین گردد، چگونگی ثبت فروش کالا در صورتی که قرارداد غیرقابل فسخ باشد به قرار زیر خواهد بود:
پیش‌دریافت فروش (ارزی) 000ر000ر2
وجوه نقد (150ر2× 100 × 390ر2) 000ر850ر513
فروش 000ر850ر515

در صورتی که ارز دریافتی در همان روز معامله مصرف شود، سود یا زیانی ناشی از تسعیر ایجاد نمی‌شود، در صورتی که معادل ارزی دریافتی در تاریخهای بعد تبدیل شود تفاوت به حساب سود یا زیان ناشی از تسعیر ارز در تاریخ معامله شناسایی می‌شود. چنانچه وجوه نقد ارزی شرکت شامل نرخهای تسعیر ارز متفاوت باشد، در هنگام مصرف ارزی نرخ میانگین موزون مبنای تسعیر قرار می‌گیرد.
در صورتی که قرارداد قبل از تحویل کالا فسخ گردد، حساب پیش‌دریافت ارزی معادل نرخ روز اول دی ماه بدهکار، وجوه نقد معادل ارزی به نرخ تاریخ فسخ قرارداد بستانکار، تفاوت به حساب سود یا زیان ناشی از تسعیر ارز شناسایی می‌شود.
پیش‌دریافت ارزی (000ر2 × 000ر1) 000ر000ر2
زیان ناشی از تسعیر ارز 000ر150
وجوه نقد (150ر2 × 100) 000ر150ر2

نکته : پیش دریافت‌هایی که بابت فروش کالا که بهای آن در زمان تحویل به صورت قطعی تعیین می‌گردد، پیش‌‌‌پرداخت جزء اقلام پولی به شمار می‌آید، زیرا مبلغ آن ثابت و قابل تعیین می‌باشد.

شرایط احتساب مخارج تأمین مالی به حساب دارایی
تفاوت تسعیر بدهیهای ارزی تسویه نشده مرتبط با داراییهای واجد شرایط به شرط رعایت معیارهای مربوط به احتساب مخارج مالی در بهاي تمام شده داراییها طبق استاندارد حسابداری شماره 13 با عنوان مخارج تأمین مالی باید به بهای تمام شده آن دارایی منظور گردد. توضیح این که تفاوت تسعیر بدهیهای ارزی تسویه نشده مرتبط با داراییهای واجد شرایط در استاندارد بین‌الملل لحاظ نشده است. برای مثال چنانچه میانگین مخارج ارزی مرتبط با دارایی واجد شرایط 000ر500 یورو با نرخ برابری ارز 000ر20 ریال در دفاتر ثبت شده باشد و چنانچه نرخ برابری ارز در پایان سال مالی و یا تاریخ گزارشگری به 000ر21 ریال افزایش یافته باشد، تفاوت (000ر1×000ر500) به حساب بهای تمام شده دارایی منظور خواهد شد (بند 8 استاندارد حسابداری شماره 13).

دارایی در جریان تکمیل 000ر000ر500
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر500

لازم به توضیح است بدهی ارزی مرتبط با دارایی واجد شرایط طبق استاندارد حسابداری شماره 13 چنانچه به عنوان سرمایهای تلقی شود، با استفاده از میانگین موزون مخارج انباشته پروژه طی دوره زمانی به حساب بهای تمام شده دارایی منظور خواهد شد .
نکته: طبق استاندارد کلیه اقلام غیر پولی که به بهای تمام شده اندازه‌گیری شده باید به نرخ ارز در تاریخ معامله تسعیر ‌شود و در صورتی که اقلام غیر پولی که به ارزش منصفانه بر حسب ارز اندازه‌گیری شده باشد باید به نرخ ارز در تاریخ ارزش منصفانه تسعیر شود.

مثال 2 :
شرکت آریا در تاریخ اول دی ماه 6×13 کالایی را به مبلغ 000ر10 یورو به طور نسیه 6 ماهه به شرکت خارجی آلمانی فروخت. نرخ برابری ارز در تاریخ انجام معامله 000ر6 ریال و در پایان سال مالی 400ر5 ریال و در سررسید (اول تیرماه 7×13) 400ر6 ریال می‌باشد. ثبت رویدادهای مالی فوق در دفاتر شرکت فروشنده به قرار زیر است:
اول دی ماه 6×13 ثبت فروش به شرکت آلمانی به طور نسیه (نرخ برابری ارز هر یک یورو معادل 000ر6 ریال):

حسابهای دریافتنی ارزی (000ر6 × 000ر10) 000ر000ر60
فروش کالا 000ر000ر60

29 اسفند 6×13، نظر به این که معامله ارزی در پایان سال مالی تسویه نشده و نرخ برابری ارز نسبت به تاریخ انجام معامله کاهش یافته است، در نتیجه زیان ناشی از تسعیر ارز شناسایی و در دفاتر شرکت فروشنده ثبت می‌گردد.
زیان ناشی از تسعیر ارز [(400ر5-000ر6)- 000ر10)] 000ر600
حسابهای دریافتنی ارزی 000ر600

اول تیرماه سررسید وصول مطالبات: نظر به این که نرخ برابری ارز نسبت به تاریخ تنظیم ترازنامه افزایش یافته است و شرکت آریا معادل 000ر10 یورو از شرکت آلمانی دریافت می‌نماید، ثبت در دفاتر شرکت ایرانی به قرار زیر است:
وجوه نقد (400ر6 × 000ر10) 000ر000ر64
حسابهای دریافتنی ارزی 000ر000ر54
سود ناشی از تسعیر ارز 000ر000ر10

در ثبت رویدادهای فوق بر اساس استانداردهای حسابداری ایران، ثبت معامله اصلی و پرداخت وجه معامله از بابت تسویه حساب و تغییرات حاصل در تسعیر میزان معینی از یک ارز به واحد پول گزارشگری با نرخهای تسعیر مختلف (تفاوت تسعیر) به طور مجزا از هم در نظر گرفته می‌شود. بنابراین پس از شناخت اولیه تغییرات بعدی در نرخ تسعیر به میزان رویدادی مجزا از معامله اصلی در نظر گرفته می‌شود. بنابراین تفاوت‌های ایجاد شده به سود و زیان منظور خواهد شد.
برخی از شرکتها بنا به ضرورت فعالیت‌های عملیاتی و یا سرمایه‌گذاری و یا بسط روابط تجاری دارای واحدهای فرعی و یا وابسته در کشورهای خارجی هستند. این شرکت‌ها ابتدا صورت‌های مالی جداگانه خود را بر اساس واحدهای پولی رایج تهیه نموده برای شرکت اصلی ارسال می‌نمایند. صورت‌های مالی این شرکت‌ها ابتدا می‌بایست به واحد پولی واحد گزارشگر تسعیر شده و نیز بر اساس صورت‌های مالی تسعیر شده صورت‌های مالی تلفیقی توسط شرکت اصلی تهیه گردد بر این اساس شناسایی تفاوت تسعیر و نحوه شناسایی اثرات فعالیت‌های خارجی سرمایه‌گذاریهای شرکت اصلی امری ضروری و مهم تلقی می‌گردد.
چنانچه یک شرکت ایرانی شعبهای در خارج از کشور داشته باشد، شرکت ایرانی با واحد پول ریال عملیات خود را به طور جداگانه در دفاتر ثبت می‌نماید. در پایان هر سال شعبه تراز آزمایشی خود را با پول عملیاتی که غیر از واحد پول شرکت ایرانی است، تهیه و به شرکت ایرانی ارسال می‌نماید و شرکت مستقر در ایران صورت‌های مالی ارزی شعبه را طبق بندهای 40 و 43 تسعیر نموده و سپس عملیات ترکیب را انجام می‌دهد. تراز آزمایشی شعبه و شرکت ایرانی (اداره مرکزی) و نحوه تسعیر آن به شرح زیر می‌باشد (اقلام فرضی است):

تراز آزمایشی اداره مرکزی و شعبه
29/12/2X

عنوان حساب اداره مرکزی شعبه نرخ ارز شعبه تسعیر شده
بده‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍کار بستانکار بدهکار بستانکار بدهکار بستانکار
ریال ریال یورو یورو ریال ریال
وجه نقد 000ر55 - 200ر5 - (1)500 000ر600ر2
حسابهای دریافتنی 000ر50 - 100ر7 - (1)500 000ر550ر3
موجودی کالا 0‍‍00ر28 - - - - -
حساب شعبه 000ر4 - - - - -
حسابهای پرداختنی - 000ر6 - 000ر4 500 000ر000ر2
اداره مرکزی - - - (3)300ر1 - - 000ر4
سهام عادی - 000ر30 - - - -
سود انباشته 000ر10 - - - -
فروش - 000ر220 - 000ر22 400 000ر800ر8
خرید 000ر100 - - - -
کالای ارسالی به شعبه - 000ر23 - - - -
کالای ارسالی از مرکز - - 000ر12 - - (3)000ر23
هزینه‌ها 000ر52 - 000ر3 - (2)400 000ر200ر1
000ر289 000ر289 300ر27 300ر27 - 000ر373ر7 000ر804ر10
تفاوت تسعیر ارز 000ر431ر3 -
000ر804ر10 000ر804ر10
1 ) به نرخ برابری ارز در تاریخ تنظیم ترازنامه.
2 ) نرخ میانگین ارز.
3 ) مانده حساب واقعی آن در اداره مرکزی.

برای ترکیب صورت‌های مالی تسعیر شده اداره مرکزی و شعبه، کلیه اقلام داراییها و بدهیها با هم ترکیب شده و حساب اداره مرکزی و حساب شعبه، کالای ارسالی به شعبه و کالای ارسالی از مرکز به عنوان حسابهای بین شرکتهای اداره مرکزی و شعبه برای جلوگیری از محاسبه مضاعف حذف می‌شود.
تفاوت تسعیر ارز که از تفاوت جمع بدهکار و بستانکار تراز آزمایشی حاصل شده (به مبلغ 000ر431ر3 ریال) به عنوان سایر درآمدها و هزینه‌ها در سرفصل حقوق صاحبان سهام و صورت سود و زیان جامع منعکس می‌شود.
تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی شرکتهای دولتی
چنانچه فعالیتهای شرکتهای دولتی منجر به ایجاد مطالبات و بدهیهای ارزی گردد تفاوت‌های تسعیر ارز در زمان شناخت اولیه همانند سایر شرکت‌ها ثبت می‌شود، در حالی که نحوه برخورد تفاوت‌های حاصل از تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی طبق ماده 136 قانون محاسبات عمومی کشور مصوب شهریور ماه 1366 می‌باشد. در این‌گونه موارد تفاوت تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی شرکتهای دولتی به حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی منظور و در صورت بستانکار بودن مانده آن در سرفصل حقوق صاحبان سهام طبقه‌بندی می‌شود. چنانچه در پایان دوره مالی مانده حساب اندوخته بدهکار باشد مانده این حساب به سود و زیان همان دوره منظور می‌شود (زیان ناشی از تسعیر ارز بدهکار، اندوخته مزبور بستانکار) همچنین خالص تفاوت‌های تسعیری که به ترتیب فوق موجب تغییر اندوخته تسعیر طی دوره گردیده است، باید پس از کسر مبلغ شناسایی شده در سود و زیان دوره جاری و در صورت سود و زیان جامع دوره منعکس شود.
ماده 136 قانون محاسبات عمومی کشور مصوب شهریور ماه 1366 در ارتباط با تفاوت تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی شرکتهای دولتی چنین مقرر می‌دارد:
1 ) سود و زیان حاصل از تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی شرکتهای دولتی درآمد یا هزینه تلقی نمی‌شود.
2 ) چنانچه شرکت دولتی یک دارایی ثابت را از یک کشور خارجی به طور نسیه با ارز خریداری نماید، حساب دارایی ثابت به واحد پول گزارشگر (ریال) تبدیل شده، در بدهکار حساب دارایی ثابت و بستانکار حسابهای پرداختنی ارزی منظور می‌شود. چنانچه نرخ برابری ارز در زمان تسویه بدهی کاهش یابد، حسابهای پرداختنی در زمان شناخت اولیه بدهکار، وجوه نقد با توجه به نرخ برابری ارز در زمان تسویه بستانکار، تفاوت به حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بستانکار می‌گردد. مانده حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی به دلیل بستانکار بودن طبق مستندات ماده 136 قانون محاسبات عمومی در سرفصل حقوق صاحبان سرمایه منعکس می‌شود. چنانچه در مواردی نرخ برابری ارز در زمان تسویه بدهی ارزی افزایش یابد، حسابهای پرداختنی ارزی در زمان شناخت اولیه بدهکار، وجوه نقد با توجه به نرخ برابری ارز در زمان تسویه بستانکار، تفاوت به حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بدهکار می‌شود، مانده بدهکار این حساب در پایان دوره مالی به حساب زیان ناشی از تسعیر ارز منتقل شده، (زیان ناشی از تسعیر ارز بدهکار، اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بستانکار)، در صورت سود و زیان دوره منعکس می‌شود.
3 ) در صورتی که مانده اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی در پایان دوره از مبلغ ثبت شده سرمایه شرکت تجاوز نماید، مبلغ مازاد پس از طی مراحل قانونی قابل انتقال به حساب سرمایه شرکت می‌باشد.
4 ) مانده بستانکار حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی در پایان دوره مالی جهت انطباق با الزامات استاندارد حسابداری شماره 6 با عنوان گزارش عملکرد، در صورت سود و زیان جامع منعکس می‌شود.

مثال تشریحی معاملات ارزی در شرکتهای دولتی
شرکت دولتی امید در شهریور ماه 2×13 ماشین‌آلاتی را به مبلغ 000ر200 دلار به صورت نسیه از کشور آمریکا خریداری نموده است. مقرر گردید بهای ماشین‌آلات در اردیبهشت ماه 1384 پرداخت گردد. ضمناً شرکت در مهر ماه سال 2×13 مبلغ 000ر320 دلار فرش به آمریکا صادر کرد، که به ازای آن اسناد دریافتنی به سررسید خرداد ماه 3×13 دریافت نمود.
1 ) ثبت‌های حسابداری معاملات ارزی در سال‌های 2×13 تا 4×13 در دفاتر بر اساس ماده 136 قانون محاسبات عمومی کشور در صورتی که نرخ برابری دلار به شرح جدول زیر باشد، به قرار زیر است:
تاریخ نرخ ارز
شهریور 2×13 500ر2
مهر 2×13 700ر2
پایان سال 2×13 200ر3
خرداد 3×13 000ر3
پایان سال 3×13 500ر3
اردیبهشت 4×13 100ر3

2 ) در صورتی که مجمع عمومی شرکت در پایان سال 4×13 مایل باشد از محل اندوخته تسعیر ارز سرمایه شرکت را از مبلغ 000ر000ر60 ریال فعلی افزایش دهد، تا چه میزان مجاز خواهد بود؟

شهریور 2×13:
ماشین‌آلات (500ر2 × 000ر200) 000ر000ر500
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر500

ثبت خرید ماشین‌آلات طی شهریور ماه 2×13‍
مهر ماه 2×13:
اسناد دریافتنی ارزی 000ر000ر864
فروش (700ر2 × 000ر320) 000ر000ر864
ثبت صدور فرش و وصول سفته به سررسید خرداد 3×13
29/12/2×13 :
اسناد دریافتنی ارزی 000ر000ر160
اندوخته تسعیر ارز 000ر000ر160



نظر به اینکه نرخ برابری ارز در پایان سال مالی 2×13 نسبت به تاریخ معامله به مشتری خارجی (شناخت اولیه) افزایش یافته (نرخ برابری ارز 200ر3 ریال) تفاوت طبق مفاد ماده 136 قانون محاسبات عمومی کشور به مبلغ 160 میلیون‌ ریال [2700 -3200) 320000] به حساب اسناد دریافتنی ارزی بدهکار و حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بستانکار مي‌شود.

29/12/2×13:
اندوخته تسعیر ارز 000ر000ر140
حسابهای پرداختنی 000ر000ر140



نظر به این که ماشین‌آلات در زمان تحصیل با نرخ برابری ارز 500ر2 ریال بوده و در پایان دوره مالی 2×13نرخ برابری ارز به 200ر3 ریال افزایش یافته است، طبق مفاد ماده 136 قانون محاسبات عمومی باید بدهی ارزی تعدیل شده، تفاوت به مبلغ 140 میلیون‌ ریال [(2500-3200) 200000)] به حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی بدهکار مي‌شود.
چون مانده اندوخته داراییها و بدهیهای ارزی، مانده بستانکار به مبلغ 20 میلیون ریال
(000ر000ر140 بدهکار - 000ر000ر160 بستانکار) دارد، در صورت سود و زیان جامع منعکس و به عنوان یکی از اقلام حقوق صاحبان سهام محسوب می‌گردد.

خرداد سال 3×13:
وجوه نقد (000ر3 × 000ر320) 000ر000ر960
اندوخته تسعیر ارز (960 میلیون‌ ریال - 024ر1 میلیون‌ ریال) 000ر000ر64
اسناد دریافتنی (000ر000ر160 + 000ر000ر864) 000ر000ر024ر1

ثبت بابت تسویه اسناد دریافتنی ارزی
پایان سال 3×13:
اندوخته تسعیر ارز 000ر000ر60
حسابهای پرداختنی [(200ر3- 500ر3) 000ر200] 000ر000ر60

ثبت تسعیر حسابهای پرداختنی ارزی به علت افزایش نرخ برابری ارز نسبت به پایان سال 2×13

نظر به این که مانده حساب اندوخته و تسعیر ارز طبق مفاد ماده 136 قانون محاسبات عمومی در پایان دوره مالی 3×13 معادل 104 میلیون‌ ریال بدهکار می‌باشد، مانده این حساب به زیان ناشی از تسعیر ارز بدهکار و مانده اندوخته تسعیر ارز بستانکار می‌گردد.

اردیبهشت ماه 4×13:
حسابهای پرداختنی ارزی 000ر000ر700
وجوه نقد (100ر2×000ر200) 000ر000ر620
اندوخته تسعیر ارز [000ر200×(100ر3-500ر3)] 000ر000ر80

تسویه حسابهای پرداختنی ارزی


چون مانده اندوخته تسعیر ارز (80 میلیون‌ ریال) در پایان سال 4×13 بستانکار می‌باشد، مانده این حساب در جهت انطباق با الزامات استاندارد حسابداری شماره 6 در صورت سود و زیان جامع دوره منعکس می‌شود و به عنوان یکی از اقلام حقوق صاحبان سهام محسوب می‌گردد.

طبق بند 31 (تبصره) استاندارد حسابداری شماره 16 آثار تغییر در نرخ ارز و مفاد ماه 136 قانون محاسبات عمومی کشور، در صورتی که مانده حساب اندوخته تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی در پایان سال مالی از مبلغ سرمایه ثبت شده شرکت تجاوز نماید، مبلغ مازاد پس از طی مراحل قانونی قابل انتقال به حساب سرمایه شرکت می‌باشد.
مانده حساب اندوخته تسعیر ارز 000ر000ر80 ریال که نسبت به سرمایه شرکت به مبلغ 000ر000ر60 ریال (مفروضات مثال) ، معادل مبلغ 000ر000ر20 ریال مازاد می‌باشد و افزایش سرمایه تا میزان 000ر000ر20 ریال مجاز می‌باشد (اندوخته تسعیر ارز بدهکار، سرمایه سهام عادی بستانکار).
خالص سرمایه‌گذاری در عملیات خارجی
عملیات خارجی عبارت است از یک واحد تجاری فرعی، واحد تجاری وابسته، مشارکت خاص و یا شعبه واحد تجاری گزارشگر که فعالیتهای آن در خارج از کشور محل فعالیت واحد تجاری گزارشگر بر حسب واحد پولی غیر از واحد پول واحد تجاری گزارشگر انجام می‌شود.
واحد پول گزارشگری عبارت است از واحد پول مورد استفاده در ارائه صورت‌های مالی، اگر عملیات خارجی واحد تجاری همانند شاخه‌ای از عملیات واحد تجاری گزارشگر تلقی گردد واحد پولی عملیاتی آن با واحد پولی عملیاتی واحد گزارشگر یکسان بوده، گزارشگری صورت‌های مالی نیازی به تسعیر ندارد، حال چنانچه واحد پول عملیاتی شرکت سرمایه‌پذیر (شامل شرکت فرعی، وابسته، مشارکت خاص و شعبه خارجی) و سرمایه‌گذار (شامل شرکت اصلی و یا اداره مرکزی) متفاوت باشد در این حالت اگر واحد پول گزارشگر به طور مثال ریال و واحد پول عملیاتی شرکت سرمایه‌پذیر دلار باشد در پایان هر دوره مالی شرکت سرمایه‌پذیر تراز آزمایشی (نتایج عملکرد و وضعیت مالی واحد تجاری) خود را در اختیار واحد سرمایه‌گذار قرار داده و شرکت سرمایه‌گذار با استفاده از روش‌های زیر مبادرت به تسعیر می‌نماید:
1 . در صورتی که نتایج عملکرد و وضعیت مالی واحد تجاری سرمایه‌پذیر که واحد پول عملیاتی آن، واحد پول یک اقتصاد با تورم حاد نباشد:
الف) داراییها و بدهیها (از جمله ارقام مقایسه‌ای) باید با استفاده از نرخ ارز در تاریخ ترازنامه تسعیر شود.
ب ) درآمدها و هزینه‌ها (از جمله ارقام مقایسه‌ای) باید با استفاده از نرخ ارز در تاریخ معاملات تسعیر شود.
ج ) تمامی تفاوت‌های تسعیر حاصل باید در صورت سود و زیان جامع شناسایی شود.

تفاوت‌های تسعیر مورد (ج) ناشی از موارد زیر است:
1- ج ) تسعیر درآمدها و هزینه‌ها با استفاده از نرخهای ارز در تاریخ انجام معاملات و داراییها و بدهیها با استفاده از نرخ ارز در تاریخ ترازنامه،
2- ج ) تسعیر خالص داراییهای اول دوره با استفاده از نرخ ارز در تاریخ ترازنامه که متفاوت از نرخ ارز در تاریخ ترازنامه دوره قبل باشد.

مبلغ انباشته تفاوت‌های تسعیر تا زمان واگذاری عملیات خارجی به صورت مجزا در سرفصل حقوق صاحبان سرمایه ارائه می‌شود. در مواردی اگر عملیات خارجی تحت تملک کامل واحد تجاری گزارشگر نباشد، لیکن صورت‌های مالی آن با صورت‌های مالی واحد گزارشگر تلفیق شود، مبلغ انباشته تفاوت‌های تسعیر اقلام ارزی قابل انتساب به اقلیت، به سهم اقلیت تخصیص می‌یابد، و در ترازنامه تلفیقی به عنوان بخشی از سهم اقلیت گزارش می‌شود.

2 . در صورتی که نتایج عملکرد و وضعیت مالی واحد تجاری سرمایه‌پذیر که واحد پول عملیاتی آن واحد پول یک اقتصاد با تورم حاد باشد باید با استفاده از روش‌های زیر به یک واحد پول گزارشگری متفاوت تسعیر ‌شود (بند 43):
الف) کلیه مبالغ شامل داراییها و بدهیها، حقوق صاحبان سرمایه، درآمدها و هزینه‌ها ازجمله ارقام مقایسه‌ای باید با استفاده از نرخ ارز در تاریخ آخرین ترازنامه تسعیر ‌شود.
ب ) زمانی که مبالغ به واحد پول اقتصاد بدون تورم حاد تسعیر می‌شود، ارقام مقایسه‌ای باید ارقامی باشد که در صورت‌های مالی سال قبل به عنوان مبالغ جاری ارائه شده است (یعنی نباید برای تغییرات بعدی در سطح قیمت‌ها یا نرخ ارز تعدیل شود).


طبق مفاد استاندارد حسابداری شماره 16 برای تشخیص اقتصاد با تورم حاد نرخ معینی پیش‌بینی نشده، اما در اقتصاد برای تورم حاد و شدید معمولاً نرخی بیش از 100% در نظر می‌گیرند، بنابراین تشخیص لزوم ارائه مجدد صورت‌های مالی طبق الزامات حاکم به گزارشگری مالی در اقتصادهای با تورم حاد مستلزم اعمال قضاوت است، برخی از ویژگیهای یک اقتصاد با تورم حاد ب

هيچ آرزويي در هيچ انساني نمي شكفد مگر اين كه توانايي به تحقق رساندنش نيز به او اعطا شده باشد، آرزومند را اما كوشش بسيار بايد..
پژوهش پلي است از حيرت تا حكمت...
الهي اگر در درگاه تو به جان می ارزم، حکمتش را نشانم بده تا مسئولیتم را ایفا کنم. آنم كن كه خود خواهي نه آن كه ديگران خواهند مرا ...
01-14-2015 11:39 AM
مشاهده وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر
 سپاس شده توسط hamid_ra20
موضوع بسته شده است 


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان